بایگانی

۲۶ مهر ۱۴۰۰

علم و شبه‌علم ۵ | گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی

شبه‌‌علم؛ مسئله یا شبه‌‌‌مسئله؟

علم و شبه‌علم ۵ | گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی

زیتون-محمدرضا واعظ: در حالی که معمولا برای همۀ ما این تصور کلی وجود دارد که علم در زندگی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و امری که علمی‌ست دارای اعتبار است، به هنگام مواجه با دانشجویان و حتی هم‌صحبتی با افراد ادامه…

۱۸ مهر ۱۴۰۰

خداناباوری و خطای «انحصارگرایی منطقی»

احسان ابراهیمی

۱- یکی از فرصت‌های میمون که شبکه‌های مجازی به طور کلی و کلاب‌هاوس به طور خاص برای ایرانیان به ارمغان آورده است، شنیده شدن و دیده شدن گروه‌های فکری در فضای سپهر عمومی است؛ فضایی که به دلیل استبداد سیاسی ادامه…

۰۸ مهر ۱۴۰۰

گزارشی از کلاب‌هاوس زیتون

اسلام؛ جنگ و صلح

زیتون: در روز ۲۱ سپتامبر، روز جهانی صلح، زیتون در کلاب هاوس اتاقی با عنوان «اسلام؛ جنگ و صلح» برگزار کرد. این اتاق با حضور سه سخنران اصلی؛ شیرین عبادی، حسن یوسفی اشکوری و عبدالعلی بازرگان برگزار شد و  بیش ادامه…

۰۷ مهر ۱۴۰۰

جان کلوین و الهیات طبیعی

عبدالحسین هراتی

  درآمد این نوشته سعی دارد تا در قالب محدودیت‌هایی که برای چنین نوشته های کوتاهی متصور است به تبیین گوشه کوچکی از اندیشه های جان کلوین (۱۵۰۹-۱۵۶۴) بپردازد. بی تردید نوشته های کلوین نیز همانند همه آثار انسانی قابل نقد ادامه…

۳۰ شهریور ۱۴۰۰

مناظره سروش دباغ و وریا امیری

آیا تجربه دینی باور به وجود خدا را موجه می‌کند؟

زیتون ـ  جمعه ۲۴ شهریور (۱۷ سپتامبر) در کلاب‌هاوس مناظره‌ای با عنوان «آیا تجربه دینی باور به وجود خدا را موجه می‌کند؟» میان سروش دباغ و وریا امیری انجام شد. این نشست حدود سه ساعت به طول انجامید.  در پنل ادامه…

۲۶ شهریور ۱۴۰۰

علم و شبه‌علم ۴ | گفت‌وگو با بابک زمانی

طب سنتی یک مدل از عقل‌گریزی است

زیتون-محمدرضا واعظ: در حالی که معمولا برای همۀ ما این تصور کلی وجود دارد که علم در زندگی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و امری که علمی‌ست دارای اعتبار است، به هنگام مواجه با دانشجویان و حتی هم‌صحبتی با افراد ادامه…

۲۳ شهریور ۱۴۰۰

مرجع تقلیدی ذوابعاد

زهرا اخوان صراف

به‌مناسبت درگذشت آیت الله سید محمدسعید حکیم ۱ برای من سفرها و از جمله سفر عتبات تنها زیارت ذوات مقدسه و سیاحت اماکن تاریخی و دیدنی‌ها نبوده، بلکه همواره – حتی از کودکی و هم‌پای والدینم- فرصت و توفیق هم‌نشینی ادامه…

۱۴ شهریور ۱۴۰۰

سپهری و بیدل

مهرداد مهرجو

از میان شاعران نیمایی کم‌تر کسی به اندازۀ سهراب سپهری تحت تأثیر بیدل دهلوی و سبک اصفهانی قرار گرفته است. با این حال تاکنون تحقیق جامعی دربارۀ این موضوع انجام نشده است. تأثیرپذیری او از بیدل اگر چه در فرم ادامه…

۰۵ شهریور ۱۴۰۰

علم و شبه‌علم ۴ | گفت‌وگو با امیراحسان کرباسی‌زاده

«خداباور» لزوما آفرینش‌گرا نیست

گفت‌وگو با امیراحسان کرباسی‌زاده

زیتون-محمدرضا واعظ: در حالی که معمولا برای همۀ ما این تصور کلی وجود دارد که علم در زندگی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و امری که علمی‌ست دارای اعتبار است، به هنگام مواجه با دانشجویان و حتی هم‌صحبتی با افراد ادامه…

۲۱ مرداد ۱۴۰۰

امام حسین، کربلا و ایران

حسن یوسفی ‌اشکوری

از ملاحظات قابل توجه ربط امام حسین و رخداد کربلا با تاریخ و جغرافیای ایران است. ظاهرا از دو طریق امام حسین و واقعه کربلا به ایران و ایرانیان پیوند خورده است. یکی پیوند سببی است که گویا مادر علی ادامه…

۲۱ مرداد ۱۴۰۰

کرونا، فیلسوفانِ «راست» و «رواقی‌گری»

احسان ابراهیمی

۱– سازمان بهداشت جهانی بهه‌مراه گزارشی تحقیقی از اکونومیست حدود دو ماه پیش اعلام کردند تعداد واقعی کشته‌شدگان ویروس کرونا در سطح جهانی عددی بین ۸ تا ۱۰ میلیون نفر است. این اعداد هماره در حال افزایش است و اوضاع ادامه…

۰۸ مرداد ۱۴۰۰

عبدالکریم سروش و مغالطه‌ی خلط کُل و امر کُلی

صدرا معصوم‌زاده

مقدمه: «کل» و «کلی» واژگانی هستند که چه به لحاظ محتوا و چه به لحاظ ساختار ظاهریِ لفظ، شباهت‌های فریبنده‌ای با یک‌دیگر دارند. منطقیون در ذیل تعریف امر کلی چنین می‌نوشتند که: «فی نفسه می‌تواند بین امور متعدد ( خارجی ادامه…

۲۱ تیر ۱۴۰۰

طب جایگزین یا شبه‌علم پزشکی

علم و شبه‌علم ۳ | گفت‌وگو با کیارش آرامش

  زیتون-محمدرضا واعظ: در حالی که معمولا برای همۀ ما این تصور کلی وجود دارد که علم در زندگی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و امری که علمی‌ست دارای اعتبار است، به هنگام مواجه با دانشجویان و حتی هم‌صحبتی با ادامه…

۱۲ تیر ۱۴۰۰

حدیث خرم؛ نقدی بر افکار دینی و ملی بهاء‌الدین خرمشاهی

سیدجواد رفیعی

کتاب «فرار از فلسفه» ، زندگینامۀ خودنوشت بهاء الدین خرمشاهی است که انتشارات جامی آن را منتشر نموده است. خرمشاهی این کتاب را طی نه ماه به نگارش درآورده و در آن به شرح و بسط حیات خویش از سال ادامه…

۰۵ تیر ۱۴۰۰

تاریخ علم و شبه‌تاریخ علم

گفت‌وگو با امیرمحمد گمینی

زیتون-محمدرضا واعظ: در حالی که معمولا برای همۀ ما این تصور کلی وجود دارد که علم در زندگی از اهمیت به‌سزایی برخوردار است و امری که علمی‌ست دارای اعتبار است، به هنگام مواجه با دانشجویان و حتی هم‌صحبتی با افراد ادامه…

۲۸ خرداد ۱۴۰۰

شریعتی و ایدئولوژی

هادی حکیم شفایی

۲۹ خرداد سالروز درگذشت دکتر علی شریعتی، روشنفکر مسلمان تاثیرگذار در قرن گذشته، است. همچون سالیان گذشته، سالروز درگذشت او میدان رقابت اندیشه ها و نظرات موافق و مخالف در مورد او و انقلاب اسلامی است. نقش شریعتی بیش از ادامه…

۰۴ خرداد ۱۴۰۰

فقه سنتی و جواز موافشانی زنان

محمد موسوی عقیقی

بررسی فقه سنتی، در واجب نبودن پوشش موی سر حجاب از دیرباز در میان جامعه ی مسلمانی، بهانه ای بوده، تا به زنانی که «موی» خود را نمی پوشاندند، اتهام بی عفتی زده شود. بعد از انقلاب اسلامی ایران توسط ادامه…

۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۰

رسانه‌های گروهی، کاربران همه‌چیز‌خوار، گسست سرمایه اجتماعی

آریا مصباحی‌پور

چکیده در نوشتار پیش‌رو برقراری ارتباط دو سویه میان کاربران «همه‌چیزخوار رسانه‌ای»¹ ایران و «رسانه های گروهی»² غرب که همگام با اهداف جهان‌گرایانه شرکت‌های چند ملیتی به پیش می‌تازند، در گسست «سرمایه اجتماعی»³ که در دانشنامه علوم اجتماعی (همبستگی میان ادامه…

۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰

اسلام؛ صلح یا تسلیم؟

حسن یوسفی اشکوری

درآمد یکی از کلیدواژه هایی که در شناخت دین اسلام و ترسیم سیمای اعتقادی و اجتماعی و سیاسی و تمدنی آن مهم است و سزاست در این باب تحقیق و تأمل شود، معنا و مفهوم واژه ی «اسلام» است. در ادامه…

۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰

لائیسیته به لحاظ اخلاقی قابل دفاع است

مصطفی ملکیان

زیتون: چهل‌و سومین جلسه از مجموعه گفت‌وگو‌ها و سخنرانی‌های «حلقه دیدگاه نو» در تاریخ ۲۴ اسفند ۹۹  با سخنرانی مصطفی ملکیان برگزار شد. مجری برنامه  محمدرضا فرطوسی بود و  در سخنانی کوتاه با اشاره به دل‌مشغولی‌های آقای ملکیان،  روند اجرای ادامه…

۰۹ اردیبهشت ۱۴۰۰

آیا به بدن نیاز دارید؟

نویسنده: پیتر ادامسن | مترجم: احسان ابراهیمی

مقدمه مترجم: در این نوشته کوتاه، نویسنده تلاش کرده است به سراغ نفس‌شناسی بوعلی سینا رفته و در رویکردی توصیفی/انتقادی این نظریه را واکاوی کند. برای روشن‌شدن بیشتر استدلالاتی که نویسنده به بوعلی سینا نسبت داده است، بعضی از گزاره‌های ادامه…

۲۹ فروردین ۱۴۰۰

روشنفکران همه‌چیز‌دان و بازی با کلمات

رضا فراهانی

گفتارهای اخیر دکتر عبدالکریم سروش در باب نسبت دین و قدرت و ارایه تصویر اقتدارگرا از پیامبر اسلام بحث ها و جدل‌های زیادی را در میان افراد با نحله های فکری گوناگون و پشتوانه های علمی مختلف برانگیخته است. سروش ادامه…

۲۸ فروردین ۱۴۰۰

نفوذ و گسترش تفکر وهابی‌گری در افغانستان

احمد زبیر بیانفر

چکیده فرقه‌ای که امروز خود را وهابی می‌خوانند به‌رهبری محمد بن عبدالوهاب (۱۱۱۵-۱۲۰۶ق) در سرزمین نجد شکل‌گرفت و مدعی بازگرداندن اسلام به‌ خلوص و سادگی آغازین خود و پیکار با بدعت در دین بود. مقاله حاضر به تفکر وهابی‌گری و ادامه…

۲۰ فروردین ۱۴۰۰

ایمان و تاریخ ؛ در باب نظریه‌ی «دین و قدرت» عبدالکریم سروش

عرفان بادکوبه

مقدمه این مقاله ناظر به سلسله سخنان «دین و قدرت» عبدالکریم سروش نگاشته شده است. با این‌که یادداشت‌ها و مقالات بسیاری در نقد ادعاهای سروش نگاشته شده، بنا به اهدافی که ذیلاً آورده‌ام این مقاله برای خود جایگاهی، هر چند ادامه…

۱۳ فروردین ۱۴۰۰

نقدی بر «قران یک متن مسئله‌دار و مسئله‌انگیز است»

مصطفی حسینی طباطبائی

اخیراً در «زیتون» گزارشی از سخنرانی آقای محمّدعلی امیر معزّی (از اساتید دانشگاه پاریس) منعکس شد که مایۀ شگفتی و ناخرسندی بسیاری از قرآن‌شناسان را فراهم آورد. شگفتی از اینکه جناب امیر معزّی راه و روشی را در قرآن‌پژوهی پیش ادامه…

۰۹ فروردین ۱۴۰۰

از این «روشنفکری دینی محترم » تا آن «روحانی محترم»

رحمان لیوانی

در چهاردهم فوریه سال جاری یک جلسه ی مجازی تحت عنوان «ارزیابی تحلیلی نقدهای نظریه ی دین و قدرت» دکتر سروش با حضور صاحب نظریه و سه منتقد به نام های آقایان دکتر حسین کاجی، دکتر حسین کمالی و دکتر ادامه…

۰۴ فروردین ۱۴۰۰

سه‌ نکته‌ی تکمیلی در باب نظریه‌ی «دین و قدرت»

یاسر میردامادی

پیشتر در نوشته‌ای شش نکته‌ی سنجش‌گرانه در باب نظریه‌ی «دین و قدرت» طرح کرده بودم. در این نوشته سه نکته‌ی تکمیلی دیگر بر آن می‌افزایم. ۱. جایگاه علی در نظریه‌ی «دین و قدرت» نظریه‌ی «دین و قدرت»، محمد را «قدرت‌طلب» ادامه…

۲۴ اسفند ۱۳۹۹

جهاد اسلامی، ماهیت و اهداف آن

حسن یوسفی اشکوری

درآمد در ادامه‌ دو مقاله قبلی، اکنون، وقت آن رسیده است که به جهاد و قتال به عنوان سیره پیامبر در قرآن بپردازیم و ببینیم که جهادها و جنگهای متوالی نبی اسلام در مدینه چگونه بوده و دارای چه انگیزه ادامه…

۱۶ اسفند ۱۳۹۹

برما بسی کمان ملامت کشیده‌اند (۲)

عبدالکریم سروش

در پاسخ به فقیه محترم جناب آقای علیدوست شکر الله مساعیه* یکم: به تجربه دریافته‌ام که ناقدان آراء صاحب این قلم از سه طایفه بیرون نیستند: – یا سیاسی‌کارانی که شهوت شهرت و آرزوی آوازه کاذب دارند و مزدورانه و ادامه…

۱۴ اسفند ۱۳۹۹

قران یک متن مسئله‌دار و مسئله‌انگیز است

محمدعلی امیرمعزی:

زیتون– نهم اسفند ۱۳۹۹، چهل‌ویکمین  نشست مجازی «حلقه‌ی دیدگاه نو» با عنوان «مطالعاتی تازه درباب ریشه‌های اسلام و قرآن» با سخنرانی محمدعلی امیرمعزی، برگزار شد. در ابتدای این جلسه یاسر میردامادی، مجری و مدیر جلسه، به معرفی سخنران «پروفسور محمدعلی امیر ادامه…