بایگانی

۱۴ مرداد ۱۳۹۹

القاب روحانیت و کارکرد‌های آن به روایتِ شریعتی و دیگران

رحمان لیوانی

عناوین و القاب برساخته آدمیان کارکردهای متفاوت و حتی متضادی در جوامع بشری دارند. در جوامع مدرن و پیشرفته کنونی که حقوق بشر و ارزشهای دموکراتیک در آنها نهادینه شده است استعمال القاب در محاورات روزمره و نیز کنش‌های اجتماعی ادامه…

۰۹ مرداد ۱۳۹۹

تک‌خدایی شدن بشر و گرایش به مردسالاری

سمیرا جمشیدی

  با نگاهی اجمالی به تاریخ بشر و خدایان مورد پرستش او می توان دریافت که تک خدایی شدن او و یکتا پرستی اش متاخر است و بشر پیش از تاریخ همواره خدایانی را می پرستیده که بر خلاف خدای ادامه…

۰۱ مرداد ۱۳۹۹

علیه اعدام ۲ | سعید مدنی

خطایی به قدمت تاریخ بشریت

«خطای بزرگی است که شخص آن‌چنان در قوانین بشری غرق شود که به قوانین الهی بی‌‌توجه بماند. مرگ تنها به خداوند تعلق دارد و آدمیان حق ندارند در این امر مجهول مداخله کنند». ویکتور هوگو  خطایی به قدمت تاریخ بشریت ادامه…

۰۸ تیر ۱۳۹۹

سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

ساختار بَدَوی احزاب در ایران معاصر

بخش نخست: تعریف، ماهیت و کارکردهای حزب نوشتار حاضر که بخش دوم آن به فضل حق سپس تر منتشر خواهد شد نگاهیست اجمالی و گذرا به برخی از مهمترین ویژگیهای ساختاری احزاب بَدَوی با تمرکز بر احزاب ایران امروز. بررسی ادامه…

۰۴ تیر ۱۳۹۹

متافیزیکِ باختری؛ پارادایم‌های فهمِ حکمت مشرقی و نسبتِ آن با حکمت خسروانی

حسین مرادی

در آمد: در تاریخ فلسفه در اسلام، پس از تواجه و برخوردِ جدیِ فارابی با فلسفه‌ی یونانی و کوشش به بسطِ آن در جهان اسلام، ابن‌سینایِ بلخی می‌آید. ابن‌سینا در فلسفه‌ی مشاء اسلامی از اهمیتِ بسیاری برخوردار است و لقبِ ادامه…

۲۹ خرداد ۱۳۹۹

اخلاق علیه اخلاق؛ امکان و امتناع نقد اخلاقی‌ اسلامیسم در اندیشه شریعتی

مجتبی مهدوی

آغاز سخن در زمانه یی که اخلاقیات رسمی‌، اعمال آمرانه هنجارها و “کد‌-رفتارهای” “احکام” شریعت‌محور است، آیا دعوت به اخلاق امری “اخلاقی‌” است، یا کوششی هر چند ناخواسته برای استمرار روابط هژمونیک اقتصادی- اجتماعی موجود در مناسبات سلطه است؟ طرحی نو ادامه…

۱۵ خرداد ۱۳۹۹

می‌شود به سراغ «خدا» رفت

پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با سروش دباغ

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته ادامه…

۱۵ خرداد ۱۳۹۹

اندیشه دینی، نواندیشان دینی و مشکل دیرپای مساله شرّ

وریا امیری

پدید آورنده نور و آفریننده ظلمت. صانع سلامتی و آفریننده بدی. من یهوه صانع همۀ این چیزها هستم! (عهد عتیق – اشعیا ۴۵:۷) و ما بر دلهایشان پرده‌ها انداختیم تا دیگر آیات ما را فهم نکنند، و گوش آنها را ادامه…

۱۰ خرداد ۱۳۹۹

سید هادی طباطبایی

رومینا-داس؛ و ضرورت یک گذار

دخترکی دیگر قربانیِ شده. پدری غیرت ورزیده و دخترش را سر بریده است. به چه علت؟ که چرا بر سر سفره­ی عقد نمی­نشیند و مَهریه طلب نمی­کند و قَبِلتُ بر زبان نمی­آوَرَد. روایتها بر سر این ماجرا بسیار است. آنچه ادامه…

۰۵ خرداد ۱۳۹۹

نبود و امتناعِ نقد؛ بحثی در باب شرایط امتناع

حسین مرادی

  ۱: در این وجیزه کوشش می‌شود تا نخست تعریفی از نقد به دست داده شود و پس از آن بر شرایطِ امکان یا امتناعِ آن در جوامع اسلامی، مخصوصا افغانستان و ایران و تا حدی به صورت اندک و ادامه…

۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۹

انتظاری از «خدا» ندارم

پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با حسن یوسفی‌اشکوری

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته ادامه…

۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹

اندیشه‌ی احمد مفتی‌زاده در نسبت با رواداری و بلوغ روانی از منظر ژان پیاژه

پویا مهرپرور

 ژان پیاژه روان‌شناس شهیر سوئیسی (۱۸۹۶-۱۹۸۰) که وی را به عنوان یکی از ستونهای روانشناسی معاصر و مبدعین تئوری شناختی می‌شناسند. با تمرکز بر روند تحولی رشد، به تبیین دوره‌ها و مراحل مختلف رشد شناختی انسان پرداخت. پیاژه معتقد بود ادامه…

۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۹

فساد ساختاری و ناکارآمدی اصلاحات غیر ساختاری در شرایط کنونی ایران

سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

درآمد: نوشتار حاضر در باب ناکارآمدی راهبرد صرفا انتخابات-محور برای اعمال اصلاحات در ساختارهای سیاسی، اداری و اقتصادی ایران امروز و مبارزه با فساد ساختاری گسترده ای‌ است که آن را فرا گرفته. راهبردی که اصلاحات و اصلاح‌طلبی را به ادامه…

۰۶ اردیبهشت ۱۳۹۹

غیبت «خدا» ممکن است

پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با یاسر میردامادی

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته ادامه…

۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۹

بر ما بسی کمان ملامت کشیده‌اند

عبدالکریم سروش

به دنبال مصاحبه اخیر صاحب این قلم در باب اپیدمی کرونا و کارکرد دین و خدا ( زیتون.فروردین ۱۳۹۹) چند تن از عالمان و عامیان قدم به میدان نقد و جرح نهادند و در دفاع از ساحت روحانیت و دیانت، ادامه…

۰۱ اردیبهشت ۱۳۹۹

شق‌القمری که «ما» را دو شقه کرده است

صالح طباطبایی

مقدمه از دیرباز، آیات نخستین سورۀ قمر دربارۀ شکافتن ماه در میان مفسران و متکلمان اسلامی محل بحث بوده است. جمعی بر این رأی رفتند که این آیات از معجزۀ بزرگی که در زمان پیامبر اسلام به وقوع پیوست سخن ادامه…

۲۹ فروردین ۱۳۹۹

سعید رضوی فقیه، جواد سلیمانی

فساد ساختاری و اصلاحاتِ غیرساختاری

درآمد: نوشتار حاضر و بخش دوم آن، که به فضل حق سپس‌تر منتشر خواهد شد، چند ماه پیش از انتخابات اخیر به نگارش در آمد، اما بنا به دلایلی انتشار عمومی آن را تا پایان برگزاری انتخابات به مصلحت ندانستیم، ادامه…

۲۱ فروردین ۱۳۹۹

چه انتظاری از دین؟

حسن یوسفی اشکوری

طرح موضوع پرسشِ «چه انتظاری از دین» و یا دقیق تر «از دین چه انتظاری می توان داشت؟»، پرسش از کارکرد دین و به عبارت دیگر پرسش از فایده و یا فواید دین برای آدمیزاد است. بالاخره هر پدیده ای ادامه…

۱۱ فروردین ۱۳۹۹

«خدا» وجودی قانون‌مند است

پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با محسن کدیور

زیتون-طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، ادامه…

۱۱ فروردین ۱۳۹۹

کرونا، ملاصدرا و معضل شر

احسان ابراهیمی

پس از شیوع ویروس کرونا بار دیگر معضل شر بر سر زبان‌ها افتاد و این‌که خدا کجاست تا ما را از شر این ویروس نجات دهد.چندی از دوستان من نیز پرسش‌هایی ازین دست چه از سر کنجکاوی و چه از ادامه…

۰۵ فروردین ۱۳۹۹

اپیدیمیِ کرونا و چرایی شر؟

عبدالبشیر فکرت‌بخشی

چکیده انسان در زنده‌گی با مصایب و ناملایمات زیادی روبرو است که علی‌القاعده «شر» نامیده می‌شوند. شرور اصولاً به دو دسته‌ی: ۱) شرور اخلاقی و ۲) شرور طبیعی تقسیم می‌شود. شرور اخلاقی نتیجه‌ی سوء اختیار آدمی است و بنابراین، مسئولیّت ادامه…

۲۹ اسفند ۱۳۹۸

«خدا» به هر دردی نمی‌خورد

پاندمی کرونا و طرح «مسئله شر» در گفت‌وگو با عبدالکریم سروش

زیتون- طاهاپارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته بود، در ادامه…

۱۷ اسفند ۱۳۹۸

زنان و انقلاب اکتبر ۱۹۱۷

ن. نوری‌زاده

مشارکت زنان در انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ مشروط به شرایط و رویدادهایِ تاریخی گوناگون و مهیج روسیه است. به سخنی دیگر رویدادهای ناآرام و بحرانهای سال ۱۹۱۷ را میتوان تا حدودی فقط در شرایط اجتماعی، نظامی، و اقتصادی آن دوران بیان ادامه…

۱۲ اسفند ۱۳۹۸

از اسلام‌ سیاسی به پسااسلام‌گرایی سیاسی

نویسنده: ادریس جنداری | برگردان: یاسین عبدی

۱) از تجربه‌ی نوزایی به تجربه‌ی اسلام سیاسی نخستین مرحله‌ی اصلاح‌گرایی در تاریخ معاصر عرب، معاصر با دوره‌ی نوزایی بود،که این دوره نیز خود توأمان با چالش استعمارگری همزمان گشت. از همین‌رو متون دینی به‌منظور یکپارچه کردن صفوف و بسیج ادامه…

۲۵ بهمن ۱۳۹۸

گزینه انتخاب و انتخابات در ایران 

مهدی نوربخش 

در ایران گزینه انتخاب با بیعدالتی و گزینه انتخابات با عدم آزادی روبروست. از گذشته دو کنش سیاسی در مورد انتخابات در کشور ما وجود داشته است. کنش اول اعتقاد دارد که تحت هر شرایطی نباید صحنه انتخابات را رها کرد. ادامه…

۲۵ بهمن ۱۳۹۸

احسان ابراهیمی

عشق، آفرینش و عیسی مسیح

مروری بر مفهوم عشق در نظریه انگیزش الهی لیندا زگزبسکی نگارنده پیشتر در دو جستار مجزا  یکی با عنوان  «نظریه انگیزش الهی و مسئله شر»  و دیگری «زگربسکی، الگوگرایی و نظریه ارجاع مستقیم» به بخشی از اندیشه ها، آرا و ادامه…

۲۳ بهمن ۱۳۹۸

به مناسبت سال‌روز درگذشت کانت

کانتی‌بودن به چه معناست؟

نویسنده: ناتانیل جیسون گلدبرگ / ترجمه: محمدرضا واعظ شهرستانی مقدمۀ مترجم: پیش‌تر در طی یادداشتی به معرفی کتاب جغرافیای مفهومی کانت[۱] اثر پروفسور ناتانیل جیسون گلدبرگ[۲] استاد فلسفه دانشگاه واشنگتن-لی پرداخته بودم.[۳] در آن مجال اشاره کردم که تخصص اصلی گلدبرگ پژوهش ادامه…

۲۲ بهمن ۱۳۹۸

چادر؛ حجاب برتر اسلامی یا پوشش کهن ایرانی؟

صالح طباطبایی

در شاهنامۀ فردوسی بارها به چادر همچون پوشش زنان ایرانی پیش از اسلام اشاره شده است. مثلاً گردیه، از زنان نامدار ایران کهن، از چادر استفاده می‌کند: بینداخت آن نامدار افسرش/  بیاورد فرمانبری چادرش هنگامی که افراسیاب مطلع می‌شود که ادامه…

۱۰ بهمن ۱۳۹۸

نواندیشی دینی و پسادنیوی‌گرایی

علی‌رضا علوی‌تبار

هدف این نوشتار طرح بحثی است در مورد نسبت میان «نواندیشی دینی» و «پسادنیوی‌گرایی» (post secularism) با قرائت یورگن هابرماس. گرچه هیچ‌یک از این دو مفهوم به‌طور تفصیلی مورد بحث و بررسی قرار نمی‌گیرند اما به ناگزیر با طرح نکاتی ادامه…

۱۰ بهمن ۱۳۹۸

قرائات سبع؛ خطای هزار ساله

جمال گنجه‌ای

تقریبا در همه کتاب های موسوم به «علوم قرآنی» بحث «قرائت های هفتگانه» مطرح شده است. اصلِ قرائت های هفتگانه در دو حوزه مطرح است: ۱ – تفاوت در لهجه های ابتدائیِ «زبان عرب» در قرائت قرآن. ۲ – تفاوت ادامه…