اندیشه

دین یک «قدرت» است

زیتون- در ادامه سلسله نشست‌های «سرای گفت‌وگو» در «حلقه‌ دیدگاه نو» عبدالکریم سروش در یک سخنرانی با عنوان«دین و قدرت» خلاصه‌ای از درس‌گفتارهای اخیرش با همین عنوان را به اطلاع شرکت‌کنندگان رساند. حسین کاجی مجری این مراسم بود و پیش

ابوحنیفه؛ پیشروِ عقل‌گرایی در مقابل عرب‌گرایی

مقدمۀ مترجم : دکتر یاشار نوری اؤزتورک (Yaşar Nuri Öztürk) روشنفکر دینی ترک اول تیر 1395 در 65 سالگی دارفانی را وداع گفت و به ابدیت پیوست. از دست دادن این روشنفکر برای ترکیه و جهان اسلام ، مخصوصاً در

قيامت باطنی: کمال شريعت و نقد اجتماعی دين‌داری

    آيا صرف تقید و التزام به مناسک دینی، برای دين‌داران رستگاری می‌آورد و صورت و سيرتی اخلاقی‌تر به زندگی اين‌جهانی آن‌ها می‌دهد؟ بسياری از فیلسوفان، عموم صوفيان و اکثر باطن‌گرايان مسلمان شیعی و غيرشیعی، پاسخی که به این

تبینی بر اسطوره‌شناسی دینی و مصادیقی از قرآن کریم

گزافه نیست اگر ادعا کنیم اسطوره همانند دُری پنهان است که از طریق آن انرژی لایزال کیهانی در فرهنگ بشری تجلی می یابد؛ دین فلسفه و هنر اشکال اجتماعی و اولیه، اکتشافات مهم علمی و فنی و رویاهای شبانه، همه

نواندیشی دینی و بهائیت

اخیرا گفتگویی داشتم در باره‌ی بهائیت، حقوق بهائیان و چگونگی تعامل با پیروان باب و بهاءالله و وظیفه‌ی نواندیشی دینی در احقاق حقوق پیروان این دو آیین. برخی دوستان، از جمله معدودی از دوستان فرهیخته و فاضل به سخنان من

زیر پوست انتخابات ۲۰۲۰ در آمریکا

رقابت میان جو بایدن و دونالد ترامپ سرانجام به پیروزی بایدن انجامید. آراء آقای بایدن حدود 80 میلیون و رای به آقای ترامپ حدود 74 میلیون و آرای الکترال آنها 306 به 234 است.  برای ما ایرانیان پیروزی جو بایدن

مِلك يمين، بردگى، اسارت

چکیده: تمام گزاره‌های تاریخی که بیانگر چگونگی حیات پیامبر اسلام هستند، به شفافیت، مُشعِر بر این معنا می‌باشند که پیامبر هرگز نه غلامی داشت و نه کنیزی به عنوان برده، که ایشان را خریداری کرده باشد. اسلام، حُكماً و عملاً،

خشونت مقدس نتيجه‌ی جهل مقدس

چندی پيش معلمی به جهت نشان دادن مجله شارلی ابدو كه در آن كاريكاتوری از پيامبر اسلام(ص) نيز وجود داشت به اتهام توهين به پيامبر اسلام(ص) به شكلی فجيع سر بريده شد. در ادامه آن، قتلهای فجيع ديگری در فرانسه

ریشه‌‌های دوقطبی شدن امروز در آمریکا را کجا باید جست؟

نوامبر ۲۰۱۶، هیلاری کلینتون در نطقی که به شکست خود برابر دونالد ترامپ اذعان داشت، گفت که شکاف در جامعه آمریکا، عمیق‌تر از آن‌چه بود که او تصور می‌کرده است. دمکرات‌ها ناباورانه بازی رابه رقیبی باخته بودند که رسانه‌های جریان

یادنامه و حاشیه‌ای بر فقه سیاسی داود فیرحی

درآمد زنده یاد دکتر داود فیرحی به شکل غیرمنتظره و ناگهانی از میان می رفت. جدایی از یاران و دوستان همواره و در همه حال سخت و تلخ است و از این رو «کز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران»

سراب باخودی، سودای بی خودی

به نام خداوند جان و خرد. خیلی خوشوقتم که در جمع هموطنان عزیز در اوکلند کالیفرنیا حاضرم. قرار است در باب خودشناسی عارفانه با یکدیگر گفتگو کنیم. می­کوشم نکاتی را به اختصار عرض کنم. بعد هم پرسش و پاسخی در

«تکفیر» در اندیشه کلامی و فقهی شیعی

درآمد این روزها بار دیگر ماجرای تلخ و فاجعه‌بار تفسیق و تکفیر در جریان است و این بار گریبان یک عالم و مجتهد شیعی را در حوزه قم گرفته است. هرچند آیت‌الله سید کمال حیدری با عنوان رسمی «آیت الله

سیاست اقتدارگرا و اعدام

«مجازات اعدام به گناه آدم‌کشی، به مراتب وحشتناک‌تر از خود آدم‌کشی است. کشته‌شدن به حکم دادگاه به قدری هولناک است که هیچ تناسبی با کشته‌شدن به دست تبهکاران ندارد. آن کسی که مثلاً شب، در جنگل یا به هر کیفیتی

اربعینِ ایرانیزه

توضیح زیتون: این نوشته به سبب عدم رعایت امانت و سرقت ادبی از خروجی سایت زیتون حذف شده است. 

«کودک را تنها اخلاقی بار بیاور» و یک اسطوره‌ی دیگر

۱. آموزش مذهبی و منتقدان‌اش تجربه‌های تلخ منتقدان آموزش مذهبی (هر مذهبی) بی هیچ تردیدی درس‌آموز است. آن‌ها بر چیزی دست می‌گذارند که به نظرشان تحمیل و قشری‌گری گونه‌هایی از آموزش‌ مذهبی می‌آید. این تجربه‌ها حتی هنگامی که به وضعیت‌

پدیدارشناسی احزاب بدوی

ساختار بَدَوی احزاب در ایران معاصر (بخش دوم و پایانی: پدیدارشناسی احزاب بدوی) در بخش نخست از این دوگانه، بیشتر به آن پرداختیم که حزب چیست و چه خصوصیاتی دارد و تفاوت آن با سایر نهادهای مدنی، و نیز کارویژۀ

القاب روحانیت و کارکرد‌های آن به روایتِ شریعتی و دیگران

عناوین و القاب برساخته آدمیان کارکردهای متفاوت و حتی متضادی در جوامع بشری دارند. در جوامع مدرن و پیشرفته کنونی که حقوق بشر و ارزشهای دموکراتیک در آنها نهادینه شده است استعمال القاب در محاورات روزمره و نیز کنش‌های اجتماعی

تک‌خدایی شدن بشر و گرایش به مردسالاری

  با نگاهی اجمالی به تاریخ بشر و خدایان مورد پرستش او می توان دریافت که تک خدایی شدن او و یکتا پرستی اش متاخر است و بشر پیش از تاریخ همواره خدایانی را می پرستیده که بر خلاف خدای

خطایی به قدمت تاریخ بشریت

«خطای بزرگی است که شخص آن‌چنان در قوانین بشری غرق شود که به قوانین الهی بی‌‌توجه بماند. مرگ تنها به خداوند تعلق دارد و آدمیان حق ندارند در این امر مجهول مداخله کنند». ویکتور هوگو  خطایی به قدمت تاریخ بشریت

ساختار بَدَوی احزاب در ایران معاصر

بخش نخست: تعریف، ماهیت و کارکردهای حزب نوشتار حاضر که بخش دوم آن به فضل حق سپس تر منتشر خواهد شد نگاهیست اجمالی و گذرا به برخی از مهمترین ویژگیهای ساختاری احزاب بَدَوی با تمرکز بر احزاب ایران امروز. بررسی

متافیزیکِ باختری؛ پارادایم‌های فهمِ حکمت مشرقی و نسبتِ آن با حکمت خسروانی

در آمد: در تاریخ فلسفه در اسلام، پس از تواجه و برخوردِ جدیِ فارابی با فلسفه‌ی یونانی و کوشش به بسطِ آن در جهان اسلام، ابن‌سینایِ بلخی می‌آید. ابن‌سینا در فلسفه‌ی مشاء اسلامی از اهمیتِ بسیاری برخوردار است و لقبِ

اخلاق علیه اخلاق؛ امکان و امتناع نقد اخلاقی‌ اسلامیسم در اندیشه شریعتی

آغاز سخن در زمانه یی که اخلاقیات رسمی‌، اعمال آمرانه هنجارها و “کد‌-رفتارهای” “احکام” شریعت‌محور است، آیا دعوت به اخلاق امری “اخلاقی‌” است، یا کوششی هر چند ناخواسته برای استمرار روابط هژمونیک اقتصادی- اجتماعی موجود در مناسبات سلطه است؟ طرحی نو

می‌شود به سراغ «خدا» رفت

زیتون- طاها پارسا: ویروس کرونا در ایران برای نخستین بار در «شهر مقدس قم» شناسایی شد و از این شهر به سراسر ایران گسترش یافت. جایگاه مقدسی که دهه‌هاست جمهوری اسلامی و بخشی از روحانیت شیعه برای شهر قم ساخته

رومینا-داس؛ و ضرورت یک گذار

دخترکی دیگر قربانیِ شده. پدری غیرت ورزیده و دخترش را سر بریده است. به چه علت؟ که چرا بر سر سفره­ی عقد نمی­نشیند و مَهریه طلب نمی­کند و قَبِلتُ بر زبان نمی­آوَرَد. روایتها بر سر این ماجرا بسیار است. آنچه