همه بلبلان بخفتند و نماند جز غرابی؛ در حاشیه نگرانی رهبری از فرسایش زبان فارسی

احسان ابراهیمی

«من از صداوسیما گله‌مندم، به دلیل این که به جای ترویج زبان صحیح و معیار و زبان صیقل‌خورده و درست، گاهی زبان بی‌هویت و تعابیر غلط و بدتر از همه تعابیر خارجی را ترویج می‌کند»

سخنرانی رهبر جمهوری اسلامی درباره نگرانی وی از وضعیت زبان فارسی و تضعیف و تحقیر آن در فضای رسانه‌ای کشور، ذهن و ضمیر مخاطبان را به دلایل این اوضاعِ به گمان وی فرسایشی زبان فارسی، بیش از پیش معطوف ساخت.

نگاهی به سیاست‌هایی که در دوران رهبری وی در عرصه ادبیات فارسی اعم از نوشتاری و تصویری و … مبتنی بر نوع نگاه وی به عرصه فرهنگ به طور کلی پیگیری و اجرا شده است، نشان می‌دهد تا چه اندازه وی و دیدگاهی که وی مطلوب می‌داند و می‌دارد، در فرسایش زبان فارسی عاملیت و فاعلیت داشته است.

در طول دوران جمهوری اسلامی، هرچند به تناوب و با شدت و حدت متفاوت اما هماره سانسور کتاب و نشریه و ترانه و تصنیف و همچنین تئاتر به عنوان ادبیات نمایشی به نحو جدی و نظام‌مند دنبال شده و عرصه را برای تنفس و فعالیت مستقلین و اهل فن به شدت سخت و تا حد زیادی ناممکن ساخته و در مقابل، فضا را برای یک نوع و یک‌دست شدن ادبیات به نفع آنچه مطلوب نظام حکومتی بوده از یک‌سو از سوی دیگر بازاری شدن و تجاری شدن تولید فرهنگی و عوام‌زدگی بازارپسند و تخریب سلیقه و ذائقه مخاطب، باز و مهیا و ناگزیر کرده است.

اخیراً از رهگذر منابعی موثق خبر رسیده که از خارج از معاونت فرهنگی وزارت ارشاد که متولی عرصه صدور مجوز انتشار آثار است (هرچند ما اساساً با وجود چنین مرحله‌ای در راه خلاقیت و نویسندگی مخالفیم) فهرستی از نویسندگان ممنوعی ابلاغ شده است و این نویسندگان فارغ از حوزه فعالیت، بدون کوچکترین توضیح و امکان بازبینی، حق انتشار هرگونه اثری را در داخل کشور ندارند.به دیگر سخن، نویسندگانی هستند که هرچه بنویسند، مجوز دریافت نخواهد کرد، ولو کتاب داستان.

حال جای پرسش از رهبر جمهوری اسلامی است که وی به عنوان «فرزانه» و صاحب‌نظر عرصه فرهنگ، هیچ‌گاه مانع چنین تنگ‌نظری‌ها و فهرست‌های اسامی ممنوعه شده؟ چه کسانی در کدام نهاد وابسته و کارگزار وی در تهیه و ابلاغ و اجبار این فهرست و انواع فهرست‌های حذفی دیگر دست اندرکار بوده اند؟ اگر دغدغه او برای تقویت زبان فارسی جدی و صادقانه است، آیا بهترین راه، آزاد کردن فضای نشر از تنگ‌نظری، سانسور، حذف، تهدید و تحدید نویسندگان و آفرینندگان فرهنگ نیست؟ آیا وزیر محافظه‌کار و «نگران جایگاه» ارشاد که در مدح نظر رهبری توییت می‌کند، برای حذف این فهرست و صدها مانع و رادع دیگر بر سر راه خالقان اثر تلاش و کوشش و رایزنی صورت داده؟ آیا رهبر جمهوری اسلامی در انتصاب رییس صداو سیما به‌جای نگاه به اطرافیان گوش به‌فرمان و ناشایست و مورد تایید سپاه و نهادهای امنیتی و قضایی، به فکر انتصاب یکی از اهالی خوش‌فکر، مستقل، کاردان و دلسوز بوده تا با وارد کردن دیدگاه‌ها و چهره‌های نو، فضای رسانه ملی را در جهت تقویت زبان فارسی دیگرگون سازد؟

وقتی در صداوسیمای جمهوری اسلامی که به هیچ نهاد و ارگانی در این کشور پاسخگو نیست و مافیایی اداره می‌شود، ابتذال فرهنگی به اسم جلب مخاطب از دست‌رفته، سیاست و راهکار اصلی می‌شود، مقصر اصلی جز نصب‌کننده رییس آن نهاد کیست؟ «گله» رهبر جمهوری اسلامی از نهاد وابسته به خود، نوعی استدلال «خودشکن» است که نوک پیکان نقد را مستقیماً متوجه خود وی می‌کند.

در همین نمایشگاه سالانه کتاب، به دستور دادستانی، کتاب‌هایی که پیشتر از وزارت ارشاد همین نظام مجوز انتشار گرفته‌اند، جمع‌آوری می‌شوند و مخاطب از امکان خرید و استفاده از آنها محروم می‌شود، و در عین حال رهبر جمهوری اسلامی به نمایشگاه می‌رود و درباره فرهنگ نظر می‌دهد. آیا تاکنون وی از دادستان تهران و هر مقام دخیل دیگر در حد یک جمله دلایل چنین تصمیمات موازی و مضحک و بی‌نتیجه را جویا شده است؟

در عرصه تولید و انتشار ترانه و تصنیف، جدا از اجبار بناحق و گزاف خواننده و شاعر به دریافت مجوز، انواع و اقسام تنگ‌نظری و محدودیت اعمال می‌شود و بسیاری را از تولید و انتشار منصرف می‌کند و در صورت صدور مجوز، به اشعار و ترانه‌هایی بی‌خاصیت و کم‌رمق و بی‌محتوا و سفارشی بدل می‌سازد، و از سوی دیگر، تولید بالای موسیقی‌های بازاری در فضای خارج از کشور و انتشار انفجارگونه‌اش در فضای مجازی در دسترس اکثر مردم، به مثابه دو لبه قیچی، کشنده اصالت و غنای ادبیات و ترانه و تصنیف‌اند. پدیده «ساسی مانکن» در کنار خانه‌نشینی و حذف صدا و نوای محمدرضا شجریان و ده‌ها خواننده مستقل و کاردان و دلسوز، حتی در حد «ربنا» از صدا و سیمای منصوب رهبر جمهوری اسلامی، البته جز «فرسایش» زبان فارسی، پیامد و نتیجه‌ای ندارد.

در عرصه تئاتر کشور، وقتی بزرگانی چون بهرام بیضایی با کارنامه‌ای درخشان مملو از ادبیات اصیل فارسی مانند «خواب یزدگرد» و نگارش فیلمنامه‌هایی ماندگار، بنا به تنگ نظر‌ی‌های بیهوده و بی‌مبنا، امکان کار و فعالیت متین و آزادانه در داخل کشور را نمی‌یابند و جلای وطن می‌کنند، همچنین موارد فراوانی از مداخله دستگاه قضایی در ممنوعیت اجرای نمایش به بهانه‌های واهی، ژست نگرانی از فرسایش زبان فارسی، طنز تلخی است.

پرسش‌های بی‌شمار ازین دست از رهبر جمهوری اسلامی سال‌هاست پرسیده شده و به نوعی تکرار ملال‌آور و در عین حال غم‌انگیز دچار شده؛ اما وقتی وی با بیان نکاتی این‌چنین، شعور مخاطبین را دست کم می‌گیرد، ناگزیر از تکرار خواهیم بود.

تلگرام
توییتر
فیس بوک
واتزاپ

6 پاسخ

  1. چه بسیار واژگانی که فرهنگستان زمان رضاشاه ساخت ولی در این دوره لغت های عربی را بجایشان گذاشتند ! حکومت روضه خوانان با هرچه که ملی و میهنی و ایرانی است سر ستیز دارد.
    اینکه گفتند من از سازمان صدا و سیما گله دارم، یا ضعف قوه قضائیه به من مربوط نیست، میخواهد بخیال خود مسئولیت خویش را به گردن نگیرد و ناکارامدی و ناشایستگی خود را به زیردستانش نسبت دهد. روش و منش او این است. طرفدارانش بهوش نمیآیند. سازمان صداو سیما مانند قوه قضائیه «زیر فرمان» اواست، از چه کسی گله دارد ؟! وقتی او ناصالحی را به ریاستی می گمارد، مسئول نادرستی این انتصاب کیست جز خودش؟ ایشان ولی امر مطلق و مسئول کل حکومت است ! او و نمایندگانش در همه کار دخالت می کنند ولی میگوید من دخالت نمی کنم !این سازمان در این چهل سال بیشترین آسیب را به زبان فارسی زده و همواره تبلیغ ضد ایرانی کرده است. مثالها فراوانند.
    همه این فسادها و بحرانها از ولی فقیه است ، پیش از او از ساختار ضد مردمی این حکومت.
    فرهنگ عمومی هم اثرهای خود را دارد، ولی این را هم عنصر استبداد فاسد کرده است. حکومت فاسد با فساد فرهنگ عمومی میماند. در حکومت فرهنگدوست و دلسوز زبان این همه سانسور و زندان و شکنجه و کشتار نویسندگان نیست.
    دل این آدم و طرفدارانش نه برای فرهنگ و زبان ایرانی سوخته و نه برای اسلام. «اوجب واجبات حفظ حکومت است» ! این حرفها برای انحراف ذهنها و نظرها از بحرانها و فسادها است! چنانکه آدرس دشمن را در جای دیگر میدهند !
    آدم خیانتکار و جنایتکار اگر حرف درستی میزند، باید هشیار بود که «مراد باطل دارد». آزموده ی چهل ساله را آزمودن خطای کوچکی نیست، فاجعه بار است. توجیه گر خیانت ها و جنایت ها و شریک جرم نشویم !

  2. رهبری که کنترل و تعیین همه مسئولین را در دست دارد مسئولیت همه اتفاقاتی را که می افتد به عهده دارد. هیچ تکذیبی هم این مسئولیت را حذف نمی کند.

  3. سلام آقا احسان زدی به کاهدون. بگو میخام بنا به ژست مخالفی که دارم از همه چی انتفاد کنم خوب حرف خوب خوبه و باید تاییدش کرد. حالا به مواردی هم انتقاد داری از اونا انتقاد کن. ایشون که مسئول نشر و چاپ کتاب نیستن که تمتم بازار کتاب ونشر رو کنترل کنن اونا مسئولهای خودشون رو داره و باید بری از همونها انتقاد کنی. راهو اشتباه رفتی.

  4. با سلام. از زمان شاهان هخامنش تا کنون هیچ رهبری مثل رهبر قبلی و رهبر حاضر، فقیه و دانشمند. کتاب خوان، و تلوزیون تماشا کن نداشته ایم.

  5. متن خبر بزودی در رادیان و تلویزان .
    در رادیان و تلویزان به زودان دکتران درباره پروستاتان و اپاندیسان صحبتان کنان .

  6. پرسش کار خوبیست، مچ گیری و بهانه گیری هم که کار مثلا، به اصطلاح ٫اپوزیسیون است!
    اما پاسداری فارسی آن هم از زبان یک روحانی روشنفکر و رهبر حکومت که سابقه فرهنگی و تحقیق و تالیف و ترجمه و خطابه دارد و احدی نمیتواند منکرش شود، نباید موجی تناقض گوئی و شلتاق شود.
    مملکت در استبدادی که غوطه میخورد، مرهون بد فهمی ها و بدی عملکرد همه است، جز قلیلی.
    اکثر اپوزیسیون اگر به قدرت برسند، خدا میداند که چه خواهند کرد.

    پس وقتی هم که ملت، آرامش میخواهد و نه شورش، بهتر است فقط به فکر آموزش و تقویت فرهنگ جامعه باشیم.
    غر غر و بهانه گیری، چهل سال است که فایده نداشته!

دیدگاه‌ها بسته‌اند.

در توئیتر روبات‌ها تقریبا از عهده‌ی تمام کارهای یک انسان بر می‌آیند. آن‌ها به صورت خودکار مکالمات عمومی تولید می‌کنند و به پیام‌ها جواب می‌دهند. روبات‌ها در مباحث سیاسی از مواضع سیاستمداران حمایت و هم‌زمان صدای مخالفان را سرکوب می‌کنند تا افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهند. از این رو می‌توان با هدف «ایجاد اجماع» و یا ایجاد «توهم حمایت عمومی» از یک ایده یا یک سیاست یا سیاست‌مدار از آن‌ها بهره گرفت…

ادامه »

بازار دید و بازدیدهای دیپلماتیک در منطقه گرم است و ظاهرا روند نوینی از روابط و همکاری‌های منطقه‌ای شکل گرفته است. فرصت‌های جدید و

ادامه »

در میان فعالین سیاسی بحثی جدی در جریان است که سرنگونی نظام جمهوری اسلامی و گذار یک‌باره از حکومت چه پیامدهایی خواهد داشت. بررسی شرایط ایران نشان می‌دهد که به احتمال زیاد پیامد سرنگونی حکومت «خلاء سیاسی» خواهد بود. در توضیح ویژگی‌های این پدیده می‌توان گفت…

ادامه »