بحران ونزوئلا از دو منظر

محمد برقعی

مبادله فکری میان من و دکتر نوربخش بر سر ونزوئلا تایید بر آن است که همه ما عینکی در پیش چشم ذهنمان داریم که سبب می‌شود که اطلاعات مستقیما به مغزمان نرسد بلکه رنگ آن را بگیرد:
پیش چشمت داشتی شیشه‌ی‌ کبود/ لاجرم عالم کبودت می نمود

با این وجود از آن‌جا که مسئله ونزوئلا برای مردم ما مطرح است و اشترکات زیادی بین وضع کنونی آن کشور و ایران می بینند، بررسی آن خالی از فایده نیست. فایده این مبادلات فکری آن است که هر یک از ما آن عینک یا جهان‌بینی خود را بیشتر می‌شناسیم و آن را پالوده تر می‌کنیم و الا اقناعی پیش نمی‌آید. جهان‌بینی ها حاصل هزاران هزار تجربه و انباشت سالیان سال اطلاعات است. بنایی که چنان استوار شده که خللی در آن وارد نمی شود و تغییری اگر حاصل شود جزیی و سطحی است و چه بسا گذرا. لذا لازم نیست یکی در اختلافش با دیگری از سر سود جویی، وابستگی، یا لجاجت باشد. از این روی شاهدیم که محافظه‌کاران محافظه‌‌کار می‌مانند، و لیبرال ها لیبرال ، و مسلمانان مسلمان، و مسیحیان مسیحی. و هرچه این جهان بینی پخته تر باشد تغییرش مشکل تراست. عالم دینی که عمری در ادیان مطالعه کرده،آخر بر دین خود باقی می‌ماند. توده ای و فدایی خلقی که از مارکسیست روی برتافته، به قول آل احمد عدالت‌خواهی و تحلیل طبقاتی جامعه با او می‌ماند. آفت بزرگ این تبادل اندیشه ها انگ‌زدن‌هاست که فلانی آمریکاستیز است یا غربزده، و به این ترتیب ساده کردن و فورموله کردن نظر طرف مقابل و او را در قالب از پیش ساخته ذهن خودمان قرار دادن.

یکی از موارد بحث ما ماهیت دولت مادورا و اپوزیسیون آن به رهبری خوان گویدابود. آمریکا مرتبا اولی را دیکتاتور و دومی را مردمی می‌خواند، و بسیاری از ما ایرانیان، با تجربه کشور خودمان این ادعا را تکرار می کنیم . من در دو مقاله ام خلاف آن را مدعی شده ام و نشان دادم بر طبق مدارک اعلام شده وزارت امور خارجه آمریکا اینان هر سال ۵ میلیون دلار از آمریکا می‌گرفتند. اپوزیسیون با آن سوابقش حال انتخابات ۲۰۱۸ را، که تحریم کرده بود، بهانه کرده و دولت خود را اعلام کرده است. مادورا با توجه به سوابق آنان، می‌دانست هیچ نتیجه ای را نخواهند پذیرفت، پیشنهاد کرد با پادرمیانی کشورهای دیگر، نخست شرایط انتخابات را تعیین کنند و بگذارند با مذاکره مسئله حل شود، اما آنان تنها یک حرف داشتند، همان که آمریکا می گوید، مادورا باید برود.
آنان می‌دانستند با تحریم شدید دولت ترامپ، مادورا دیر یا زود رشته کار از دستش بیرون می‌رود. دولتی که در اثر سوء مدیریت، در همان زمان هم مشکلات فراوان داشت. از همه مهمتر آمریکا ۱۳ بیلیون پول دولت ونزوئلا را بلوکه کرده بود ( این رقم مربوط به سال ۲۰۱۸ است که حال باید بسیار بیشتر شده باشد) و همان باعث می‌شد که مادورا نتواند آذوقه مردمش را تهیه کند حتی با قدرت بسیاری که دارد مانع  شود که ونزوئلا، با پشتوانه عظیم نفتی‌اش، از منابع دیگر وام بگیرد. اپوزیسیون که خود رابا چنین پشتیبانی پیروز می دید تن به هیچ مذاکره ای نمی دهد .
گویدا، رهبر اپوزیسیون، چنان در دست آمریکا است، که پس از دیدارش با پنس، معاون جنگ طلب ترامپ، و تهدید آشکار او به آمادگی برای حمله نظامی به ونزوئلا و استقبال کمی که از او در بازگشتش از آمریکا شد، از این کشور خواست به آنجا حمله کند. آن چه مانع خواست این رهبر مدعی ملی و دموکراسی شده، مخالفت شدید مردم ونزوئلا ( بر طبق آماری که خود دکتر نوربخش داده اند) و تمام کشورهای آمریکا لاتین با این حمله است. حتی مخالفین مادورو، در گزارش رادیوی ان پی آر در سه روز پیش، مرتبا تکرار می‌کردند ما نمی‌خواهیم بلایی که بر سر لیبی آمد بر سر ونزوئلا بیاید.

آمریکا و نقش آن

من فرض می‌گیرم که همه آن چه دکتر نوربخش در مورد سوء مدیریت دولت مادورو و چاوز می‌گوید درست باشد و همه مشکلات ونزوئلا در اثر سیاست های غلط آنان و فساد فراگیر حکومت  باشدو آمریکا در آن نقشی ندارد. مادورو دیکتاتور است و امریکا پشتیبان صادق گویدا است. او هم یک رهبر مستقل غیر وابسته است. خوب تمام این‌ها چه توجیهی می‌شود برای دخالت آمریکا، ضبط پولهای آن کشور و تهدید به حمله نظامی به ویژه که جنگ‌طلبان در کاخ سفید جمع شده اندو به همین منظور هم الیوت آبرامز، که سابقه کشتار و سرکوب در گواتمالا و السالوادور و نیکارگوئه دارد را هم مسئول برنامه ونزوئلا کرده‌اند. کسی که با افتخار از کشتارها و سرکوبش در این کشورها یاد می‌کند و از محکومیت جنایی خود از سوی مقامات قضایی و کنگره آمریکا شرمی ندارد.
من قدرت و خودمحوری آمریکا را به عنوان یک واقعیت می‌شناسم و برایم قابل فهم است اگر آمریکا می‌گوید منافع من ایجاب می‌کند که حکومتی که سر تسلیم در برابر من فرود نمی‌آورد را سرکوب و سرنگون کنم. ولی انتظار نمی رود یک روشنفکر مسئول هم با سرسری گذشتن از جنایات آمریکا، در عمل آن را تایید کند. یا سیاستمداری را تایید کند که به پیروی از برنامه‌ای که آمریکا اعلام کرده، خواستار حمله به کشورش بشود.
این که به ادعای دکتر نور بخش مادورو مستبد یا دیکتاتور است یا او و چاوز پوپولیست هستند و پوپولیست‌ها ناگزیر مستبد می‌شوند، چه توجیهی است برای دخالت آمریکا و یا اروپا. مگر همین ها با ادعای مبارزه با دیکتاتوری چنان بلایی بر سر خاورمیانه نیاورده اند که، بدون هیچ غلو و سیاه نمایی،مغول‌ها بر سر ایران و منطقه در نیاوردند. این بشر دوستان با دخالت و محاصره اقتصادی و محروم کردن حکومت ونزوئلا از دارائی‌هایش، و بعد هم پیاده کردن طرح « کودتای نوین»،که شرحش را در نوشته‌ای با همین عنوان داده ام، آیا واقعا وضع بهتری برای ونزوئلا فراهم می‌آورند . اینان با ۶-۷ میلیون طرفداران مادورو و چاوز چه خواهند کرد. آقای دکتر نوربخش عمل را با نظر اشتباه می‌گیرد و فکر می‎کند ونزوئلا و عموم کشورهای جهان سوم سویس هستند که چند قرن سابقه دموکراسی دارد و اطاعت از قانون و پذیرش نتیجه انتخابات جزو وجود تک تک مردم آن شده است.

این واقعیت را هم دکتر مصدق می‌فهمید که اجازه نداد طرفدارانش ایران را به جنگ داخلی بکشند هم سران جنبش سبز که پیروزی‌اش را به هر قیمتی نمی‌خواستند و اگر طرف مقابل به گفته شریعتمداری در کیهان، نیروهای حاکم فرمان و ترمز ماشینشان را کنده‌اند و از هیچ خون‌ریزی ابا ندارند. سران جنبش سبز به حکم ملی و مردمی بودنشان متوجه بودند با تواجه به شرایط، اگر اینان هم چنین کنند سوریه می‌شود. کاری که امثال گویدا نمی‌خواهند بکنند و تنها چیزی که می خواهند سرنگونی حکومت مادورو و نشستن بر جای او، به هر قیمتی است. آنان به روشنی می‌دانند برای رسیدن به آن هدف نیازمند دخالت آمریکا هستند و بعد از پیروزی هم کشت و کشتار و سرکوبی رحمانه.

از عراق و لیبی و افغانستان بگذریم در مصر چه شد؟ دولت منتخب و قانونی مرسی را سرنگون کردند. آن هم با فریب دادن جوانان خوش باوری، که نمی‌دانستند با بودجه سنگین عربسیتان سعودی تجهیز شده‌اند. اینان به اسم دموکراسی زمینه‌ای را فراهم آوردندکه السیسی یکی از جنایت‌کارترین و بی‌رحم‎ترین ژنرال‌ها برسر کار آمد.  همین جوانان از اولین قربانیان او شدند. یادمان نرفته که بسیاری از ایرانیان هم، با تشبیه مصر با ایران برای ال سیسی کف زدند و مقالاتی در توجیه و تحسین او نوشتند، که بله در اثر پافشاری و  حق طلبی جوانان سکولار و دموکرات دولت مذهبی مرسی سر نگون شد و سرزنش سران جنبش سبز و ملیون ها ایرانی به خیابان آمده، که در اثر عدم مقاومت و سستی آنان، آخوند‌ها بر سر کار ماندند. دفتر تحکیم وحدت  هم در تایید حمله جرج بوش به عراق اعلامیه ندادند، که چرا بجای عراق اول به ایران حمله نمی‌کند، تا ما را از دست این حکومت مذهبی نجات دهد.

یک بحث نظری

دکتر نور بخش به دلیل عشق بسیارشان به دموکراسی و تکیه بر مطالعات دانشگاهیاشان بیشتر بر نظر و کتاب تکیه می‌کنند. همین جا اشاره کنم که این نظر مورد قبول بیشتر روشنفکران است. به ویژه در کشورهایی که اسیر استبداد هستند. جسارت می‌خواهد خارج از این چهارچوبه‌ای که غرب تبلیغ می‌کند اندیشیدن و سخن از واقعیت قدرت گفتن. این که این نظر در کشورهایی کار می‌کند که نهادهای مدنی قوی است و مهمتر و اساسی‌تر مردمی دارد که احترام به قانون و انتخابات در طول زمان در آنان نهادینه شده باشد و از همه مهمتر آن که نیروهای خارجی نقش بزرگی در ممانعت از اجرای واقعی آن نداشته باشند. از این روی کسانی چون من بر آن باورند که نمی‌توان فرمولی فراگیر داشت که در همه کشورها قابل اجرا باشد و در موارد بسیاری مذاکره و تقسیم قدرت بر مبنای واقعیات جامعه، کاراتر است تا تکیه یک جانبه بر صندوق آرا.
بسیاری حال بر آنند که پذیرش شورای سلطنت و تحول تدریجی، بجای برکناری انقلابی زمان شاه بیشتر کارا بود. اصلاح طلبان ما با تندروی و خواسته حذف ولایت فقیه و عدم توجه به آن که نه توان حذف و برکناری نیروهای راست را دارند و نه اگر داشتند ماجرای الجزیره و مصر و اوکراین پیش می آمد.

احمدی نژاد حاصل همین خواسته‌های دموکراتیک اما غیرواقعی بود. مگر آقای سعید حجاریان نگفت ما ایرانیان سال نو که می‌شود خانه تکانی می‌کنیم و همه آشغال ها را دور می‌ریزیم، که یعنی ما اصلاح‌طلبان برای اصلاح جامعه راست‌ها و طرفداران ولایت فقیه را دور می ریزیم.

آقای اصغر زاده در سخنرانی اش در پارک دانشجو گفت؛ ما اصلاح طلبان از بمب اتمی هم نیرومندتریم و در این کشور می‌توانیم حتی علیه خدا هم تظاهرات کنیم. که یعنی علیه ولایت فقیه هم می‌توانیم تظاهرات کنیم.

آقای اکبرگنجی هم با نوشتن کتاب «عالجناب سرخ پوش» قتل‌های زنجیره‌ای را به گردن رفسنجانی گذاست و او را را بی اعتبار کرد.
در سال ۲۰۱۶ هم مادورو با وساطت پاپ می خواست با اپوزیسون مذاکره کند. کاری که حال هم خواستار آن است. ولی حریف چون فکر می‌کند دست بالا را دارد بر انتخاباتی پا می فشارد که می داند در این شرایط حاصلش برکناری مادورو و طرفدارنش و نیروی نظامی است.
تا بدانجا که من می‌دانم لبنان پس از سال‌ها کشتار و جنگ داخلی بالاخره سیاسیون آن به این نتیجه رسیدند که بر سر میز مذاکره بنشینند. رئیس‌جمهوری سهم مسیحیان بشود، رئیس مجلس از شیعیان باشد و نخست وزیر از سنی‌ها. این الگو که با هیچ یک از فرمول های شناخته شده دموکراسی تطابق ندارد سالها کار کرده است. خوب چرا اپوزیسیون سوریه زیر بار آن نرفت و به این فاجعه انجامید. چرا آن را در مورد ونزوئلا نمی توان بکاربرد، بجای آن که در آن حمام خون به راه بیفتد. یا چرا  آن را بجای این شعار بی‌معنی و بی حاصل «اصلاح طلب اصولگرا …» و این اعلام هویت بی‌معنی «تحول خواه» که همه کس می داند یعنی سرنگونی طلب،  نمی‌گذاریم. جسارت آن را نمی‌کنیم که به دنبال مذاکره باشیم و به قدرت بفهمانیم نه تو بی ما می‌توانی حکومتت را ادامه دهی، و نه ما به دنبال حذف تو هستیم.

دو نکته پس از نگارش:
۱- اگر در این چند نوشته من سخن از تهاجم و زورگویی و جنایات آمریکا می‌کنم و دخالت آمریکا در ونزوئلا را محکوم می‌کنم، نمی‌دانم چرا دکتر نوربخش با زدن برچست «آمریکا ستیزی» سعی می‌کند مرا محکوم کند. اگر این ادعاها بیانگر محکوم کردن ظلم و دخالت در امور کشورهای دیگر است، من از خوردن برچسب «آمریکا ستیزی» نه تنها دلگیر نمی‌شوم که به آن افتخار می‌کنم. تنها ایرادم آن است که این برچسب‌ها جز سوء برداشت خاصیتی ندارد. مهمتر آن که قدرت‌ها می کوشند با شایع کردن این برچسب ها منتقدین خود را بی‌اعتبار کنند.
۲- دکتر نوربخش بر من ایراد گرفته‌اند که برخلاف ایشان برای ادعاهایم مدرک نداده‌ام کاری که ایشان با آوردن آمارها کرده‌اند. نخست آن که من بیشتر به همان آمارهای ایشان استناد کرده‌ام و مابقی آمارها را هم همان گونه گفته ام، از گزارشات سازمان ملل هستند. دوم آن که امروزه با اینترنت آمار و سند به آسانی در دست برای همگان است و به آسانی هر نوشته ای را با آن‌ها می‌توان پر کرد. اما همه ما شاهدیم که هرکس می تواند با گزیدن آمار مورد نظرش نقطه نظر خودش را ثابت کند. ولی باید به هوش بود که «درختان مانع دیدن جنگل نشوند» فهم جامعه و روابط حاکم بر آن اصل است. آمار می‌تواند آن‌ها را روشن‌تر کند و الا چه بسا نادانسته در دام کمپانی‌های خبری و آمارهای با نیت خاص تهیه شده، می‌افتیم، که حاصلش تجاوزات اروپا و آمریکا را با عنوان «اقدامات بشر دوستانه» توجیه می کنند یا ضعف‌ها و خطاهای حکومت‌های زیر تهاجم ایرادات بنیانی آن جوامع را چنان بزرگ می‌کنند که تهاجم و بیداد مهاجمین و ابرقدرت‌ها در پس آن دود پنهان می‌شود. به ویژه که وسایل خبری و ارتباطی جهان هم در دست آنان است و به سختی می توان جهان را از عینک آنان ندید و مستقل اندیشید.

 

تلگرام
توییتر
فیس بوک
واتزاپ

8 پاسخ

  1. با درود فراوان
    نه حکومت و هیئت حاکمه آمریکا و‌ نه حکومت ایدئولپژی محور دیکتاتور صفت جمهوری اسلامی حتی اجازه اظهار نظر در مورد مردم سالاری شرقی و دموکراسی غربی را ندارند چون پرونده آمریکا در جنگ و‌حمله به کشورهای بی دفاع جهان و پرونده جمهوری اسلامی در سرکوب و بمب گذاری و ترورهای شخصیتی و …… شناخته شده خاص و عام اند.
    ولی با این وجود من طرف آمریما را میگیرم چرا که آنان حتی قدمی علیه منافع ملی و امنیت ملیشان بر نمیدارند.
    انا حکومت فاشیستی اسلامی چهل سال است تمام منابع کشور را در راه توسعه ایدئولوژی و حمایت از گروههای تروریستی در سطح جهان کرده است تا جایی که حسن نصرالشیطان میگوید که تمام سرمایه،تجهیزات و تسلیحات،خوراک،پوشاک،….ما را جمهوری اسلامی تامین میکند و تا زمانی که جمهوری اسلامی پول دارد ما هم پول داریم.
    اگر این نابودی منافع ملی نبود که الان اوضاع ایران و‌مردمش این نبود
    .
    من نمیداتم که شما ایران زندگی میکنید یا نه؟ ولی اینجا اوضاع بدجور افتضاحه
    گرانی
    تورم
    فقر و فساد و‌فحشا
    نبود اقلام دارویی خاص و گرانی بسیار زیاد آن و‌مافیایی بودنشان
    نداشتن هیچ‌امیدی به آینده
    افسردگی شدید جوانان
    و. هزاران مشکل دیگر
    ولی اینجا از آن شکوه و رونق افتاد و دیگر اسم ایران و‌مردمش را در جهان به نام تروریسم میشناسند
    اینجا کاسه صبررمردمان به سر آمد
    دیگر بس است
    دیگر بس است
    دیگر بس است
    به نور میآییم از ظلمت خسته ایم

  2. آقای شاهین، هم آقای برقعی بسیاری دیگر حتی جیمی کارتر به این واقعیت اشاره داشته اند که انتخابات در ونزوئلا بعد از پیروزی چاوز از آزادترین انتخابات بوده اند.

  3. آقای برقعی بالاخره نگفتند که به نظر ایشان چرا مادورو، و به طریق اولا همین حکومت اسلامی خودمان، تن به یک انتخابات آزاد زیرنظر سازمان ملل نمی دهند و غائله را ختم نمی کنند؟ . از روز روشن ترست که هر دو رژیم خودکامه، خود مسئول شرایط وخیم اجتماعی- اقتصادی کشورشان هستند و نقش آمریکا و نیروهای خارجی حداکثر شتاب دهنده است. تا زمانی که رژیمی ازنظر داخلی درست و به سود مردمش کار می کند، نیروهای خارجی کار چندانی نمی توانند انجام دهند. این یک اصل بی گفتگوست.

  4. ۱-باید به آقای نوربخش گفت که کسانی امریکا ستیزند که منافع اکثریت جامعه امریکا را نادیده گرفته و در خدمت یک درصد بالای آن جامعه (بخوان انحصارات نظامی و مالی و …) هستند. اگر این تعریف را بپذیریم، هیات حاکمه امریکا و طرفدارانش از بزرگترین امریکا ستیزان هستند. ما در بسیاری جهات در کنار اکثریت مردم امریکا هستیم.
    ۲- متاسفانه ژست های دروغین مسئولین حکومت ایران علیه امریکا در اذهان بخش قابل توجهی از جامعه نوعی “این همانی” را تداعی میکنند که امثال آقای نوربخش هم با تمام توان از آن بعنوان حربه ای برعلیه مخالفان خود بهره می جویند. اما با مرور زمان و رشد آگاهی و شناخت مردم، روشن خواهد شد که حکومت ایران نمی تواند همزمان با اجرای سیاست های اقتصادی دیکته شده از سوی نهادهای امپریالیستی، خود را مخالف سلطه امریکا معرفی کند. نمی تواند احزاب، مطبوعات، تشکل های صنفی کارگران و معلمان و سایر زحمتکشان را جهت اجرای همان سیاست ها سرکوب کند، و دم از مخالفت با امریکا بزند. نمی تواند هر سال در کنفرانس داووس با نمایندگان سلطه جهانی پالوده بخورند و وقتی به ایران باز میگردند، با شعارهای دروغین گلو بدرند. زمان خواهد برد، اما با دقیق تر شدن شناخت مردم از نظام حاکم و ماهیت سرمایه داری جهانی، این حربه نیز از دست امثال آقای نوربخش خارج خوهد شد.
    ۳- اینجا مسئولیت رسانه های مستقل نیز مطرح است. که باید در جهت بالاتر رفتن آگاهی مردم جو رسانه ای یک سویه کنونی را بشکنند. خوشبختانه با موضع گیری اخیر آقای اشکوری، این انید لااقل در مورد این سایت قوت گرفته.

  5. جناب بامداد شما درست می گویید متاسفانه آقای خامنه ای آن قدر بک دنده و خود محور است که اهل هیچ مذاکره ای نیست حتی نجبب ترین و ملی تربن سیاستمداران کشور چون سران جنبش سبز

  6. ممنون دکتر برقعی عزیز که با اجمال اینهمه نکات تأمل برانگیز را طرح و قابل درک کرده اید. واقعیت این است که مشخص نیست روشنفکران ما بعد از اینهمه بلایا که از مداخلات آمریکا به نام حمایت از دموکراسی بر سر ملل مختلف آمده است، هنوز از هر سرنگونی بی آینده و شورش بی برنامه ای استقبال می کنند. آیا واضح نیست که اپوزیسیون هر کشوری اگر امکان مذاکره با حکومت ناصالح خودش را دارد که در ونزوئلا و سوریه چنین بود، به امید حمایت های شناخته شده آمریکا به خشونت و کشتار و خسارتهای جبران ناپذیر در میهنش دامن نزند؟

  7. با سلام
    اقای برقعی
    شما نفرمودید که اقای خامنه ای در کجا و چه وقت ، خواهان مذاکره با جبهه سبز و یا منتقدین بودند !
    شما بفرمایید که ایشان با دار ودسته اصول گراها و سپاهیون و کیهانی های شریعتمداری با برجام چه کردند و چه بهانه های نابی دست ترامپ دادند .
    اصلا شما بر چه اساسی تصور میکنید که خامنه ای اهل مذاکره است !؟؟
    کدام دلیل و مستند دارید که حالا هواخواه گفتمان سیاسی شده اید !!
    زهی خیال باطل که اگه فکرکنید این دار و دسته بیت و سپاه و خامنه ای ؛ یک قدم بنفع ملت عقب نشینی یا مذاکره کنند !!

دیدگاه‌ها بسته‌اند.

بازار دید و بازدیدهای دیپلماتیک در منطقه گرم است و ظاهرا روند نوینی از روابط و همکاری‌های منطقه‌ای شکل گرفته است. فرصت‌های جدید و تهدیدهای نوین، هم بازارها را به حرکت درآورده و هم موجب

ادامه »

در میان فعالین سیاسی بحثی جدی در جریان است که سرنگونی نظام جمهوری اسلامی و گذار یک‌باره از حکومت چه پیامدهایی خواهد داشت. بررسی شرایط ایران نشان می‌دهد که به احتمال زیاد پیامد سرنگونی حکومت «خلاء سیاسی» خواهد بود. در توضیح ویژگی‌های این پدیده می‌توان گفت…

ادامه »

رضا شاه در عمل یک رئیس جمهور مادام العمر در سرمشق اقتدارگرایانه بود. او هیچ ویژگی متعارف یک پادشاه را نداشت.تمام وقت خود را صرف اداره کشور می‌کرد. تفریح و فراغت پادشاه و سپردن امور اجرایی کشور به دیوان برای رضا شاه چندان معنا نداشت. در دوران حکمرانی او

ادامه »