در توضیح روشهای اجرای حکم اعدام پیش از این به اعدام با طناب دار و سنگسار اشاره کردیم. در ادامه سایر روشهای اجرای حکم اعدام را مورد بحث قرار میدهیم.
– تیرباران:
تیرباران یکی از راههاي اجراي مجازات اعدام است که البته در اوایل انقلاب اسلامی در ایران بسیار رایج بود.
– سر بریدن:
در این نوع اعدام که در گذشته دور در ایران رواج داشت، سر فرد از ناحیة گلو با چاقو بریده میشود و یا با ساطور یا تبر از پشت سر ضربة محکمی به او وارد میشود. سالهاست که این روشِ اجرای حکم اعدام گزارش نشده است.
– پرتاب کردن از بلندي با دست و پاي بسته:
این مجازات نیز در اسلام براي برخی از جرمها از جمله لواط در نظر گرفته شده است و در ایران نیز پس از انقلاب به صورت نادر گزارش شده است.
– صلب:
ماده 24 آییننامة اجرای مادة 293 مقرر داشته «در اجراي حد صلب، محکوم را به چوبة دار که شبیه صلیب تهیه شده در حالتی که پشت به صلیب و رو به قبله بوده و پاهایش مقداري از زمین فاصله داشته باشد، آویزان کرده و دستهاي وي را به دو چوبة افقی و پاهایش را به چوبه عمودي می بندند و به مدت سه روز تحت حفاظت و مراقبت مأمورین نیروي انتظامی به همان حالت رها میکنند. پس از انقضاي سه روز او را از چوبة دار پایین میآورند. اگر فوت کرده باشد، پس از انجام مراسم مذهبی دفن و در غیر این صورت او را رها میکنند و چنانچه نیاز به ارائة خدمات پزشکی داشته باشد، اقدامات درمانی بلامانع خواهد بود».
از همین مجموعه :
مادة 282 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 اشعار داشته «انتخاب هر یک از امور چهارگانه مورد اشاره، یعنی اعدام، صلب، قطع دست راست و پاي چپ و نفی بلد با عنوان مجازات محاربه به اختیار قاضی است».
بنابراین نتیجهگیري میشود قانونگذار با شرایطی، تبدیل مجازات رجم یا صلب به اعدام را پذیرفته تا با شرایط فعلی جامعه و وضعیت جهانی تطبیق بیشتري داشته باشد. البته با اجرایی شدن قانون آیین دادرسی کیفري مصوب 92/12/413 در تیرماه 1394 مستفاد از ماده 570 قانون مذکور آییننامة قبلی به طور ضمنی نقض شده است. چرا که در مادة 549 قانون آییندادرسی کیفري اشعار داشته «آییننامة اجرایی نحوة اجراي مجازاتهاي صلب حیات، قطع عضو و غیره ظرف شش ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون توسط وزیر دادگستري با همکاري وزیر کشور تهیه میشود و به تصویب رئیس قوة قضائیه میرسد».
صلب از جمله مجازاتهاي اسلامی میباشد که هر چند در قوانین ایران به طور گسترده از آن یاد نشده اما در رسالههاي دینی مراجع مذهبی مطرح شده است. این شیوه در برخی جرائم از جمله محاربه اجرا می شود.
شرایط اجرای حکم اعدام
مطابق مادة 1 آییننامة اجرای احکام کیفری(مصوب 1378) تشریفات اجرای اعدام با ابلاغ حکم از سوی دادگاه صادر کنندة حکم، پـس از قطعیـت حکم و ابلاغ آن، حسب مورد به محکومٌعلیه یا وکیل وي آغاز میشود. سپس رونوشـتی از حکم قطعی طی نامهاي که متضمن تصریحات لازم باشد، بـه همـراه اسناد مربوط براي اجرا به مرجع قضایی مجري حکم ارسال میشود. منظور از مرجـع قضـاییِ مجـري حکـم، واحـد اجـراي احکـام کیفري است که تحت نظر دادستان یا معاون وي است و در حـوزههایی که تا کنون دادسرا تشـکیل نگردیـده، تحـت نظـر رئـیس حـوزة قضایی یا معاون وي است.
حکم قصاص نفس پـس از احـراز قطعیـت آن توسـط دادگـاه بدويِ صادر کنندة رأي و نیز طی مرحلة استیذان از ولی امر مسلمین و تنفیذ آن از سوي رئیس قوة قضائیه، با اذن ولـی دم یـا اولیـاء دم بـه موقع اجراء گذاشته خواهد شد.
بر اساس مادة 3 آییننامه، هرگاه یکی از مقامات قضـایی در مـوردي کـه قـانون تجـویز نموده است، تقاضاي تجدید نظر در حکم قطعی را بنماید، اجراي حکـم تا اتخاذ تصمیم نهایی در این مورد به تأخیر می افتد.
به استثناء مورد قصاص نفس، چنانچه محکوم به اعدام، قتل، رجم، صلب و یا قطع عضو به عنـوان حـد پـس از لازمالاجـرا شـدن حکم و قبل از اجراي آن درخواست عفو نماید، به دستور دادگاه صادر کنندة حکـم، اجـراي آن تـا اعـلام نتیجـه از سـوي کمیسـیون عفـو و بخشودگی به تأخیر خواهد افتاد. کمیسیون مزبور موظف است به ایـن تقاضا رسیدگی و در اسرع وقت نتیجه را به دادگاه اعلام کند(ماده4آیین نامه). در مادة 5 آییننامه، تصریح شده است كه در صورت بروز جنون، ارتداد و یا بیماري محکوم یا مستحاضه بـودن محکومٌعلیها اجراي حد یا قصـاص یـا اعـدام متوقف نمیشود. لـیکن، دربارة محکوم مریض چنانچه طبـق نظـر و تجـویز پزشـک قـانونی و یـا پزشک معتمد و تأیید قاضی صـادر کننـدة حکـمِ بـدوي یـا دادسـتان مربوط، مرض وي در حدي باشد که مانع انجام تشریفات اجـرا مقـرر در قانون باشد، اجراي حکم تا رفع مانع به تأخیر می افتد. همچنین در مادة 6 حکم اعدام یا حد یا قصـاص نفـس زنان در ایام بارداري و نفاس منع شده است. به علاوه، بعد از وضع حمـل زنان چنانچـه بـه تجـویز پزشک قانونی یا پزشک معتمد و تأیید قاضـی صـادر کننـدة حکـم یـا دادستان مربوط، اجراي حکم موجب لطمه به سلامت طفل بـه سـبب قطع شیر مادر باشد، تا رسیدن طفـل به سن دو سالگی به تعویق خواهد افتاد. خاطر نشان میسازد طبق مادة 437 قـانون مجـازات اسـلامی(مصوب 1392) زن حامله تا زمان وضع حمل قصاص نمیشـود و تـا زمـانی کـه حیـات طفـل محفـوظ نگـردد، امکـان مجـازات مـادر نیست.
بر اساس ماده 15 آيیننامه، زمان اجراي حکم اعدام، ابتداي طلـوع آفتـاب است. مگر اینکه دادگاه زمان خاص دیگـري را تعیـین کرده باشد. محل اجراي حکم اعدام با توجه به زمان اجرا در محوطة زندان و توسط ماموران زندان یا خارج از محوطة زندان توسـط نیروي انتظامی است. البته طبق بخشنامة جدیـد، اجـراي علنـی منوط به موافقت رئیس قوة قضائیه و بنا بـه ضـرورت اجتمـاعی امکـان پذیر خواهد بود.
به منظور اجرای حکم اعدام در موعد مقرر، ابتدا موضوع به اطلاع اشخاص و مقامات ذیربط میرسد. سپس 24 سـاعت قبـل از اعـدام، جهـت جلوگیري از خشونتهاي احتمالی، محکوم از سایر زندانیان جدا میشود. در مراحل بعدی اقدامات زیر انجام میشود:
– معاینة محکوم قبل از اجراي حکم
– برآوردن تقاضاي ملاقات محکومٌعلیه
– رساندن وصایا و مکتوبات محکومٌعلیه
– انجام مراسم مذهبی
– برآوردن تقاضاي خوردنی و آشامیدنی
– تهیة صورت مجلس.
بر اساس مادة 293 آيین دادرسی کیفري و مادة 7 آيیننامة مقامـات واشخاص شامل: قاضی صادر کنندة حکم، رئیس ادارة زندان یا قائم مقام وي، فرمانده نیروي انتظامی محل یا قائم مقام وي، پزشک قانونی یا پزشک معتمد، یکی از روحانیون و یا افراد بصیر براي انجام تشریفات مذهبی، منشی دادگاه، وکیل محکومٌعلیه باید در اجراي حکم در صحنه حاضر باشند.
پس از آنکه محکوم به محل اجـراي حکـم آورده شـد، حکـم توسـط منشی دادگاه قرائت میشود و سپس حکم به اجرا در میآید که اعـدام ممکن است به صورت حلقآویز به چوبة دار و یا شلیک اسلحة آتشین و یا اتصال الکتریسته و یا به نحو دیگر به تشخیص قاضی صادرکنندة راي انجام شود.
از همین مجموعه :
مقدمه: گسست میان نص قانون و وجدان جمعییکی از بنیادیترین کارکردهای نظام حقوقی در…
نوشتاری با عنوان «تأملی بر فرصت نهفته در آینده ایران؛ برخاستن از خاکستر بحرانها در…
تجربه دینی چیست؟ در ترازوی نقد ۱ —طرح مسئله پرسش از ماهیت آگاهی، جایگاه انسان…
اخیرا مقاله ای در چهار بخش با عنوان " انحطاط روشنفکری دینی در ایران معاصر"…
یکی از شاخههای بسیار مهم فلسفه، اخلاق باور نام دارد. اخلاق باور، حیطهی فکری است…
به مناسبت نهمین سالگرد درگذشت دکتر ابراهیم یزدی دقیقا به یاد ندارم که از…