سازمان دیدبان حقوق بشر روز چهارشنبه، ۱۸ خرداد، با انتشار یک سند پژوهشی اعلام کرد که اعدام هزاران زندانی سیاسی در سال ۱۳۶۷ در جمهوری اسلامی مصداق «جنایت علیه بشریت» است.
دیدبان حقوق بشر در این سند خود که مبتنی بر پژوهش گسترده است میگوید: «شواهد زیادی نشان میدهد که اعدام دستهجمعی هزاران زندانی سیاسی توسط مقامات ایران در سال ۱۳۶۷ به منزله جنایت علیه بشریت است.»
هزاران زندانی سیاسی، در تابستان ۶۷، در زندانهای اوين و گوهردشت در تهران و زندانهای مشهد، شيراز، اهواز و برخی دیگر از شهرهای ايران با دستور مستقیم آیتالله خمینی و توسط گروهی چهارنفره معروف به «هیئت مرگ» اعدام شدند.
تعداد دقیق اعدامها در این سال مشخص نیست، اما بهنوشته دیدبان حقوق بشر و بر اساس برآوردهای مقامات سابق ایران و فهرستهای تهیهشده توسط گروههای حقوق بشری یا گروههای مخالف جمهوری اسلامی، بین ۲۸۰۰ تا پنج هزار زندانی حداقل در ۳۲ شهر اعدام شدند.
به نوشته دیدبان حقوق بشر، «گسترده» به مقیاس اقدامات یا تعداد قربانیان اشاره دارد و «نظاممند» حاکی از وجود الگو یا طرحی روشمند است و اعدامهای دستهجمعی در ایران هم گسترده و هم نظاممند بودند.
دیدبان حقوق بشر در سند خود که به شکل پرسش و پاسخ تنظیم شده بر نقش ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور کنونی ایران، در این اعدامها به عنوان یکی از اعضای گروه موسوم به «هیئت مرگ» تأکید کرده است.
تارا سپهریفر، پژوهشگر ارشد ایران در سازمان دیدبان حقوق بشر، در حاشیه انتشار سند جدید این سازمان درباره اعدامهای ۶۷، با اشاره به چندین دهه تلاش خانوادههای قربانیان اعدامها در پیگیری موضوع گفت: «اکنون که دادگاهی در سوئد بار دیگر توجهات را به یکی از تاریکترین فصلهای تاریخ مدرن ایران جلب کرده، پیگیری عدالت برای این جنایات فجیع از سوی دادستانهای کشورهای دیگر حیاتی است.»
دیدبان حقوق بشر در بیانیه جدید خود با اشاره به محاکمه حمید نوری بهعنوان یک تحول مهم اضافه میکند: «دادگاههای خارجی باید مقامات ایرانی را که در این قتلها دست داشتهاند، به شیوه مناسب تحت پیگرد قانونی قرار دهند.»
