مِلك يمين، بردگى، اسارت

چکیده:
تمام گزاره‌های تاریخی که بیانگر چگونگی حیات پیامبر اسلام هستند، به شفافیت، مُشعِر بر این معنا می‌باشند که پیامبر هرگز نه غلامی داشت و نه کنیزی به عنوان برده، که ایشان را خریداری کرده باشد.
اسلام، حُكماً و عملاً، برده‌دارى را لغو كرده، و در اين باره نهايت كوشش را ايفاء نموده، و مبارزه با اين عمل غيرانسانى را، با تمام قُوى، به حدّ كمال رسانيده است.
معمول جامعۀ جاهلی این بود كه سياهان آفريقا را به اسارت گرفته، به صورت كالا، در معرض بَيع و شِراء قرار مى‌دادند، و این عمل زشت، برخلاف نظر اسلام بوده و هيچ دليلى از كتاب و سنت بر تجويز و امضاء آن وجود ندارد.
چنين نبوده است كه پيامبر، به دلخواه، نظر يا تشخيص خود، اسيري را آزاد كند، يا دستور دهد اسيري كشته شود. ازينرو در مورد قتل اسراء و كساني كه بدون جنگ تسليم شده‌اند، نسبت‌هايي را كه به پيامبر داده‌اند، بايد دقيقاً مورد بررسي و تحقيق قرار گيرد. كشف حقيقتِ آنچه واقع گشته، نياز به كاوشها و مطالعات بسيار دارد. اما متأسفانه با حجم عظيمي از نوشته‌هاي بي‌اساس و خالي از تحقيق مواجهيم …
کلیدواژه‌ها: ملک یمین ـ عبد ـ أمَه ـ خادم ـ کنیز ـ اسیر ـ رِقّ ـ برده ـ اسلام ـ غزوه ـ سیرۀ رسول ـ دکتر غروی

***

اشكالى بر سر زبان‌ها افتاده است، براين پايه كه چگونه اسلام انسانى را برده و مِلك انسان ديگر قرار مى‌دهد و آن را تجويز مى‌كند، در صورتى كه دين عدل و آزادى است؟!
در پاسخ اين اشكال يا اعتراض مى‌گوييم؛ «ملك يمين» از اطلاقات و مصطلحات قبل از اسلام است كه بايد بيش از اين به تفحص پيرامون آن پرداخت.
«ملك يمين»، خدمتكارانى بوده‌اند از زن و مرد، كه بر اساس سوگند، كه شكل ابتدائى آن، برهم نهادن دست‌هاى راست بوده، متعهدِ كار در منازل ثَروتمندان و اربابان و كارفرمايان مى‌شده‌اند، و شرايط كارى آنها را مى‌پزيرفته‌اند. اين روش امروز هم معمول است.
چون اكثر اين خدمتكاران از زنان بودند، قرآن كريم اين تركيب عبارتى را، بر حَسَب ظاهر، فقط در مورد زنان بكار برده است. و گويا اين بر قاعدۀ تغليب حمل شده، و مفسران به آن سوى قضيه ننگريسته‌اند. يعنى هيچ وقت «ملك يمين» را بر مردان خدمتكار اطلاق ننموده‌اند. در حالى كه قرآن، حتى بر حسب ظاهرِ آيات، «ملك يمين» را بر هر دو دسته از زنان و مردان اطلاق فرموده است.

متن کامل را به شکل ‌پی‌دی‌اف در   اینجا  بخوانید.