چرا مذاکرات دوحه شکست خورد؟

گفت‌وگوی اختصاصی زیتون با یک منبع آگاه در وزارت خارجه

زیتون-یلدا امیری: مذاکرات دوحه مستعجل بود و خوش هم ندرخشید؛ مذاکراتی که امیدها را برای احیای برجام افزایش داده بود و قیمت دلار را پایین کشید.

یک منبع از اتحادیه اروپا به خبرگزاری فرانسه گفته  «قرار بود این دور از مذاکرات چند روز طول بکشد اما گفتگوها پس از دو روز خاتمه یافت».

فرانس‌پرس به‌نقل از یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا می‌گوید مذاکرات بدون حصول هیچ پیشرفتی خاتمه یافت و افزوده «ایران یک بار دیگر موضوعاتی کاملا غیرمرتبط با توافقنامه هسته‌ای را مطرح کرد.»

بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیه مشترکی جمهوری اسلامی را به انعقاد فوری توافقی که به «نفع مردم و ملت ایران باشد»، فراخواندند و در این بیانیه نوشتند: «ایران به یک فرصت دیگر پشت پا زد و به جای آن، درخواست‌های جدید غیربرجامی و به‌دور از واقعیت را پیش کشید.»

حرفِ راست: تسنیم، خبرگزاری وابسته به سپاه، روز ۸ تیرماه، پیش از آنکه آخرین جلسات مذاکره به پایان برسد، «به نقل از منابع آگاه در مذاکرات» از پایان بدون نتیجه‌ گفت‌وگوها خبرداد. این خبرگزاری نوشت که پیشنهاد آمریکا شامل «تضمین برای انتفاع اقتصادی ایران» نمی‌شود.

ریچارد میلز، نماینده‌ی آمریکا در جلسه شورای امنیت، از آمادگی کشورش برای «بازگشت دوجانبه به برجام» خبر داد و گفت «حالا توپ در زمین ایران است». او افزود: «توافق وین از اوایل مارس آماده است. ما تنها زمانی می‌توانیم این توافق را به جمع‌بندی برسانیم که ایران خواسته‌های خارج از حیطه توافق را کنار بگذارد. توجه به این موضوع که ایران در مذاکرات دوحه، درخواست‌های فراتر از برجام مطرح کرده ما را نومید کرده است».

خبر هم‌زمان: روز‌ چهارشنبه، هم‌زمان با مذاکرات دوحه، رئیسی و پوتین در حاشیه اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر با هم دیدار کردند. رئیسی در این دیدار با بیان اینکه مکانیزم‌های لازم برای تقویت روابط بانکی و پولی ایران و روسیه باید به‌طور مرتب تقویت شود، گفت: «تبادلات مالی دو کشور باید در چارچوبی مستقل از سیستم تبادلات مالی غربی گسترش یابد تا هیچ کشوری نتواند بر آن اعمال نفوذ و فشار کند.»

فراموش نشود (ساز مخالف) روز شنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۰، در حالی که همه‌ برای بازگشت به برجام آماده شده بودند، سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در مورد مذاکرات برجام گفت: «از ایالات متحده تضمین‌های کتبی می‌خواهیم که تحریم‌ها[ی جدید] علیه روسیه [بر سر جنگ اوکراین] آسیبی به همکاری‌های روسیه و ایران وارد نکند.»

اختصاصی زیتون: یک منبع آگاه در وزارت خارجه جمهوری اسلامی در خصوص اظهارات مقامات و رسانه‌های غربی به «زیتون» گفت که متنی که علی باقری مذاکره‌کننده ارشد ایران با خود به دوحه برد، دربردارنده نکته یا درخواستی فراتر از گفتگوهای پیشین نبود.

این منبع آگاه افزود «البته این احتمال وجود دارد که پس از آغاز مذاکرات موضوع جدیدی به او ابلاغ شده باشد».

او در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است که این موضوع با حضور رئیسی در اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر و دیدار با پوتین مرتبط باشد؟ گفت که چنین چیزی دور از ذهن نیست، آقای پوتین به عدم رعایت مناسبات دیپلماتیک و تصمیم‌گیری‌های ناگهانی شهرت دارد.

نگاه تحلیل‌گر؛ همیشه پای پوتین در میان است

«شکست مذاکرات دوحه» روز ۹ تیرماه، تیتری درشت در بسیاری از رسانه‌ها بود، اما در نهایت هیچ رسانه و یا مقام مسئولی به وضوح اعلام نکرد که اختلاف اصلی میان ایران و آمریکا چه چیزی بوده است؛ اختلافی که تسنیم آنرا «محدود کردن ایران بدون دستاورد اقتصادی» نامید، منبع آگاه اکسیوس به «طرح مسائل جدید و بی‌ارتباط با توافق هسته‌ای ۲۰۱۵» اشاره کرد، فرانس‌پرس نوشت که«غیرمرتبط» است و تروئیکای اروپایی آنرا «درخواست‌های جدید غیربرجامی و به دور از واقعیت» خواند.

با توجه به سخنان منبع آگاه زیتون در وزارت خارجه، شاید بتوان پاسخ این سوال را در گزارش‌های یافت که از دیدار رئیسی و پوتین در حاشیه اجلاس سران کشورهای حاشیه دریای خزر منتشر شده است.

رئیسی در این دیدار از تقویت «مکانیزم‌های لازم برای تقویت روابط بانکی و پولی ایران و روسیه» می‌گوید به‌نحوی که «هیچ کشوری نتواند بر آن اعمال نفوذ و فشار کند». تسنیم «محدود کردن ایران بدون دستاورد اقتصادی» را علت شکست مذاکرات دانسته و امیر عبداللهیان در جریان نشست خبری با جوزپ بورل گفت «آنچه که برای ایران مهم است این است که چرخه انتفاع اقتصادی ایران از این توافق کامل شود».

این سخنان رئیس دولت جمهوری اسلامی و وزیر امور خارجه و رسانه‌های سپاه به نوعی تکرار مواضع چند ماه پیش روسیه است و مهر تاییدی بر این نظر که جمهوری اسلامی آینده و سرنوشت خود را به روسیه گره زده است؛ روزی که همه‌چیز برای امضاء توافق وین آمده بود، وزیر خارجه روسیه ساز مخالف زد و برای امضاء توافق شرط گذاشت و تضمین خواست که تحریم‌های ایالات متحده «آسیبی به همکاری‌های روسیه و ایران وارد نکند».

«خط پایان»

بسیاری از تحلیلگران این اقدام روسیه را «بازی با کارت ایران» نامیدند. به همین علت پس از آنکه اعلام شد که ادامه مذاکرات احیای برجام قرار است به صورت دوجانبه (بین ایران و آمریکا) اما غیرمستقیم در دوحه برگزار شود، برخی از فعالان سیاسی و رسانه‌ایِ منتقد نفس راحتی کشیدند و عدم حضور و دخالت روسیه در مذاکرات را به نفع برجام دانستند.

موضوعی که روزنامه کیهان، آن‌را به گونه‌ای دیگر مطرح کرد. روزنامه حسین شریعتمداری روز دوشنبه ۶ تیر در گزارشی مفصل به ماجرای حضور جوزپ بورل در تهران و مسیری که طرفین در مذاکرات هسته‌ای پیمودند، پرداخت و با اشاره به اقداماتی که روسیه و چین در این مدت انجام دادند از تیم مذاکره کننده‌ایران خواست، گام‌های مثبتی را که پکن و مسکو در این مدت انجام دادند را فراموش نکند.

این روزنامه نوشت که محل مذاکره مسئله اصلی نیست و آمریکا در صورتی که می‌خواست می‌توانست در همان وین تحریم‌های ایران را لغو کند و افزود: «تعیین مکان دیگری برای مذاکرات ممکن است این شائبه را ایجاد کند که چین و روسیه مزاحم مذاکرات بودند و قرار است با مذاکره غیرمستقیم ایران و آمریکا در قطر، چین و روسیه دور زده شوند.»

اکنون اما به نظر می‌رسد که روسیه نه تنها در مذاکرات اخیر دور زده نشده بلکه حالا خواسته‌های خود را مستقیما از زبان رئیس دولت و مذاکره‌کننده ارشد ایران بیان می‌کند و ظاهرا یک قدم جلوتر هم رفته است.

روابط نزدیک و گاها خارج از عرف سیاسی، میان این دو حکومت تمامیت‌خواه روزبه‌روز علنی‌تر می‌شود و در ایران، فراتر از تحلیل‌گران، حتی مردم کوچه و خیابان هم به این باور رسیده‌اند که پوتین مهمترین فاکتور تاثیرگذار بر تصمیمات سیاسی جمهوری اسلامی است.

دایی جان ولادمیر: دو سال قبل از انقلاب ایران (۱۳۵۵)، در دوران حکومت پهلوی سریالی به نام «دایی جان ناپلئون» به کارگردانی ناصر تقوایی از تلویزیون پخش می‌شد. این مجموعه تلویزیونی براساس رمانی به همین نام نوشته نویسنده طنزپرداز ایرج پزشک‌زاد ساخته شده بود.

غلامحسین نقشینه در این سریال بازیگر نقش دایی‌جان ناپلئون بود که باور داشت، در بسیاری از جنگ‌های بین قوای قزاق و انگلیس در جنوب ایران با انگلیسی‌ها جنگیده و در واکنش به اتفاقات پیش‌پا افتاده، جمله‌ای را تکرار می‌کرد: «کار، کار انگلیسی‌هاست»

پزشک‌زاد در رمان خود با زبان طنز این باور تاریخی در فرهنگ عامه ایران که هر اتفاقی را می‌توان به عنصری خارجی مرتبط دانست، به باد انتقاد گرفته بود. باوری که تا همین چند سال پیش در میان مردم ایران وجود داشت و هر زمان که اتفاقی خارج از روال طبیعی خصوصا در سیاست می‌افتاد جمله «کار، کار انگلیسی‌هاست» تکرار می‌شد.

اما در دوران حکومت علی خامنه‌ای، حاکمیت بیشتر از مردم تمایل داشته تا بر تئوری توطئه انگلیس دامن بزند، در تبلیغات حکومت جمهوری اسلامی خصوصا پس از اعتراضات مردمی به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸، مدام پای عوامل خارجی، به‌خصوص انگلیسی‌ها، وسط کشیده می‌شود.

جک استرا، وزیر خارجه سابق بریتانیا، در سال ۲۰۱۹ کتابی ۴۰۰ صفحه‌ای با عنوان «کار، کار انگلیسی‌هاست» نوشت. استرا به موضوع روابط ناسازگار ایران و بریتانیا پرداخت و یادآوری کرد که در میان دیپلمات‌های بریتانیایی شوخی تلخی وجود دارد که «ایران تنها کشور جهان است که هنوز بریتانیا را به عنوان یک ابرقدرت باور دارد» اما به تعبیر استرا این برای بسیاری از ایرانی‌ها، این یک شوخی نیست.

چندان دور از ذهن نیست که عملکرد مقامات جمهوری اسلامی در راستای منویات روسیه و زیر پا گذاشتن منافع ملی ایران، باعث شود که به‌زودی روسیه جای انگلیس را در فرهنگ عامه بگیرد و مردم هر زمان که در مورد مساله‌ای سردرگم می‌شوند بگویند که «کار، کار روس‌هاست».

تلگرام
توییتر
فیس بوک
واتزاپ

2 پاسخ

  1. خواسته نهایی ایران از این مذاکرات ،در دست داشتن درآمد از نفت ، بدون دادن تعهد است ، این را حق خود میداند که کشوری باشد با در آمد سرشار و دشمنی خونخوار برای اسراییل بواسطه آموزه های اسلام! و برای آمریکا نیز ، از ایران توقع دارد که کشوری باشد که به اسراییل کاری نداشته باشد، چون این نیت بد ، در میان همه تخلفات دیگر، از همه خلاف تر است! خواستن چنین چیزی به هژمونی آمریکا در جهان تا چه حد لطمه می‌زند در حوصله این مختصر نیست ، اما اعمال آمریکا در رابطه با آمریکا نشان داده که هضم این ماجرا برایش غیر ممکن است و در مقایسه با ایران ، حکم برنامه موشکی را می توان مثال زد که هیچکس نمی تواند در این مورد حتی مسأله موشکهای ایران را مطرح کند! ایران نسبت به اسراییل ول کن معامله نیست، با اینکه می داند اگر دست از این یکدندگی بردارد وضعیت اقتصادیش از این رو به آن رو خواهد شد اما رضایت نمی‌دهد! تکیه به این نکته که مسایل شرعی در این سمج گیری دخیل است احمقانه می باشد ، اصولاً حکومت ایران بر خلاف اسمش که اسلامی خوانده می شود اصلا اسلامی نیست ، حکومت اسلامی حکومت طالبان است، القاعده یا داعش است ، حکومت ایران را حکومت های اصل اسلامی مثل طالبان یک بدعت و گناه می دانند، اگر این حکومت اسلامی بود که دخترها به مدرسه نباید بروند، مردان که نباید ریش بتراشند، زنان که حق کار و تحصیل و تنها از خانه بیرون آمدن ندارند، در ایران هم اینگونه چیزها تا حدودی آزاد به اضافه اینکه دزدی و تمامیت خواهی و ربا و ………و خیلی موضوعات دیگر آزاد است، پس مسأله اسلام مطرح نیست ، مسأله صددرصد سیاسی ، مثل همه جای دنیا، و اسلام پوششی می باشد بر سر صد عیب نهان! هنوز حکومت چین کمونیسم را کنار نگذاشته ، اما فقط در کتاب قانون و ظاهری نیمه روشن از آن که کسی متوجه آن نمی شود مگر بعضی وقتها که لازم باشد بگویند ما امپریالیسم و سرمایه دار نیستیم بلکه کمونیست هستیم، درست مثل ایران ، که هر جا پای کارش لنگ بزند می گوید ما اسلامی هستیم، مثل شتر مرغ که اگر بخواهند بار ببرد می گوید من مرغم و نمی توانم و اگر بخواهند تخم بگذارد می گوید من شتر هستم و شتر نمی تواند تخم بگذارد! مورد عذاب آور این ماجرا فقط برای مردم ایران است که رهبری دارند خیالباف ، طماع ، ترسو ، بی رحم ، که احساس می کند خیلی دانا و همه چیز فهم و ابرمرد و تواناست! آمریکا برایش مثل سوسکی بیش نیست و بیش از نود در صد مردم اغا را می پرستند و ده درصد باقی هم عددی نیستند! اوضاع بر وفق مرادش پیش می رود ، یعنی آمریکا که در حال اضمحلال است، و در ایران هم مردم روز به روز اعتقادشان به اسلام محکم‌تر می شود و مردم جهان از روی آن الگو برداری می کنند، مرگ میخوای برو گیلان!

  2. بالاخره معلوم نشد که پوتین ولی نعمت ولی امر مسلمین جهان است یا ولی امر مسلمین جهان ولی تحت تزار خزرخوار است؟

دیدگاه‌ها بسته‌اند.

جایگاه حکومت ایران در رتبه‌بندی حکمرانی شایسته بنابه رتبه بندی شاخص های حکمرانی موسسه حکمرانی چندلر که شاخص های گوناگون و از جمله کارآمدی و ثبات سیاست گذاری را در سطح جهان را ارزیابی سنجیده

ادامه »

آن‌چه در این نوشته می‌آید واکنش و پاسخ(دومِ) عبدالکریم سروش به سخنان اخیر محسن کدیور است که برای انتشار در اختیار زیتون قرار گرفته. زیتون با درج توضیحی از سردبیر و اعلام آمادگی برای پاسخ آقای محسن کدیور آن را منتشر می‌کند…

ادامه »

(در حاشیه مناظره داریوش محمدپور و آرش جودکی در  برنامه پرگار بی‌بی‌سی؛ اسلام‌هراسی یعنی چه؟) یکی از جدی‌ترین مولفه‌هایی که بعضی

ادامه »