از بست‌نشینی تا آش نذری؛ راهکارهایی برای دور کردن جنگ

۸۶ کنشگر سیاسی-مدنی در بیانیه تازه‌ای با عنوان « نه به استبداد، نه به آتش جنگ» نسبت به آنچه که فریب بزرگ «دموکراسی وارداتی» خوانده‌اند، هشدار دادند. هرچند امضاکنندگان بیانیه، منظور خود از دموکراسی وارداتی را تبیین نکرده‌اند، اما می‌توان گمانه زد که آنان نگران تکرار سناریوی عراق یا افغانستان در ایران از طریق حمله نظامی آمریکا هستند.

واژه متضاد «دموکراسی وارداتی» مشخصا دموکراسی بومی است. یعنی مردم ایران بدون مداخله خارجی و با اتکای به خود یک نظام دموکراتیک برپا کنند. نظیر آنچه که در دوره مشروطه رخ داد. با وجود این‌که در دوره مشروطه، مشروطه‌خواهان از جمله سران روحانی آن برای رسیدن به خواسته خود داخل سفارت انگلیس در باغ قلهک بست نشستند تا از حمایت یکی از فدرت‌های برتر جهانی برای رسیدن به هدف خود بهره برند.

مدل دیگر از دموکراسی بومی، جمهوری اسلامی است که از دل یک انقلاب اسلامی بیرون آمد و برخی از امضا کنندگان این بیانیه از نظریه‌پردازان و مجریان آن نظام بوده‌اند. میوه این مدل دموکراسی نیز امروز به‌بار نشسته است. حال روشن نیست مدل دیگر دموکراسی بومی چیست؟ دست کم هیچ یک از امضاکنندگان بیانیه در آثار و نوشته‌های اخیر خود ایده‌ای مطرح نکرده‌اند.

حال که بحث جنگ و مداخله خارجی داغ شده است، پیشنهاد می‌شود تا دوباره مدلی از دموکراسی بومی از جنس مشروطه امتحان شود. یکی از راه‌های کم کردن شر جنگ از کشور برکناری علی‌ خامنه‌ای است. اما او که همچون محمدعلی شاه زبان خوش سرش نمی‌شود و نصایح الملوک امضا کنندگان به گوشش نمی‌رود. شاید اگر امضاکنندگان داخل در پاستور بست بنشینند و جمع دیگری را نیز همراه کنند، برخی خارج نشینان نیز به جمع آنان بپوندند؛ بلکه پیش از آنکه ترامپ با ناوگان‌هایش عرصه را بر ولی امر مسلمین تنگ کند، یک فشار بومی مقام ولایت را وادار به کناره‌گیری کند و فضا برای یک اصلاح بزرگ بدون خشونت به گفته حسن روحانی مهیا شود.

می‌فرمایید مگر چنین امری ممکن است؟ عرض می‌کنم چرا ممکن نباشد؟ شما که قصد اغتشاش ندارید؟ شما معترضید و مقام ولایت هم فرمودند که با معترض صحبت می‌کنند؟ پس چه جای نگرانی‌است؟ شما که نه تروریست هستید نه عامل موساد و منافق و محارب. نه قصد دارید بانک آتش بزنید نه مسجد. فقط به رهبری ایشان اعتراض دارید و صلاح ملک می‌خواهید.

اگر واقعا قصد دارید سایه شوم جنگ را از سر کشور دور کنید، این تنها راهی است که پیش رو قرار دارد نه امضای سیاه مشقی که خوانده نمی‌شود. اگر هم چنین جسارتی ندارید، به جای احیای سنت مشروطه ، دیگ‌های آش رشته را به سنت شاه سلطان حسین صفوی برپا کنید. گرچه افاقه نمی‌کند اما خاصیتش از بیانیه بیشتر است.