سیل اخیر و واکنش مرجعیت شیعه

حادثه سيل اخير بار ديگر مسئوليت سنگين مراجع در مقابل مردم را در محک آزمايش قرار داد. به‌قول مطهری امامان شيعه دو خصوصيت بارز استغراق در عبادت و‪ كمک به فقرا و دستگيری از آنان در حد وسع و امكانات را دارا بودند، آنگاه كه نمي‌توانستند به همه نيازمندان کمک كنند، سعی مي‌كردند در سطح فقرا زندگی كنند كه حداقل هم سطح زيستی، مايه تسلی خاطر آنان گردد‪.

 طبق باور شيعه یکی از سيره‌های نيک امامان این بود که شخصاً شب‌ها به یاری فقرا می‌شتافتند، چه داستان‌هایی از امام علی، امام سجاد، امام كاظم و ديگر امامان در متون تاريخی شيعه هست كه خود شخصاً از فقرا تفقد مي‌كردند، هر چند اين كمک رساني‌ها خالصانه و بی ریا بوده است، ولی اثر اجتماعی فراوانی داشته و مصدر عشق و محبت مردم به امامان بوده است. قرآن به اين اثر اجتماعی و محبت‌آفرينی يادآوری كرده است كه: إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا (كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‏ اند به زودى [خداى] رحمان براى آنان محبتى [در دلها] قرار مى‏ دهد – سوره مریم –۹۶).

‪ 

بنا بر نظر مرتضی مطهری، امام كاظم شهيد محبت بود. يعنی حاكمان جور طاقت محبت مردم به او را نداشتند. در خبر هست محبت‌ورزی مردم نسبت به امامان به‌دليل مردم‌دوستی خدمت به خلق و دستگيری از نيازمندان بوده است. در متون شيعه آمده است كه امام زین العابدین هنگام غسل ميت آثار كبودی بر پشت او نمایان بوده است و پس استفسار از امام باقر گفته شده این بر اثر حمل مواد غذائی به خانه‌های فقرا بوده است.

هم‌چنين بلاها و مصيبت‌ها در بستر فرصت‌ها برای كارهای نيک است. كمک‌رسانی آنگاه وجود دارد كه احتياج به كمک موجود باشد. به‌قول فلاسفه بسياری از فضيلتًها مانند صبر، شجاعت و احسان به فقرا فقط در دامن شرها و مصيبت‌ها امكان وجود و بروز  پیدا می‌کنند. امامان شیعه از اين فرصت‌ها كمال استفاده را مي‌كردند‪.

اينک اين سوال موجه بنظر ميرسد، آيا مراجع در پيروی از سيره امامان موفق بوده‌اند؟

در حادثه سيل اخير كدام مرجع شخصاً به خانه‌های سيل‌زدگان مراجعه كرده و به آنها اظهار همدردی كرده و مايحتاج آنها را در حد امكان فراهم ساخته است؟ در روايتی هست وقتی امام محموله كمک را شخصاً بسوی خانه فقيری مي‌برد، مريدی پيشنهاد كرد كه زحمت اينكار را از دوش امام برداشته خود انجام دهد، ولی امام قبول نكرد.

مراجع در ايام حج، بعثه در مكه و مدينه برپا می‌دارند تا بدينوسيله ارتباط خود را با مقلدين خود كه از كشورهای مختلف می‌آیند حفظ كرده و وجوهات شرعيه را از آنان دريافت كنند. آيا مراجع حاضرند اكنون بعثه در اماكن سيل‌زده برپا کنند؟ و وجوهاتی را كه نمايندگانشان با شوق و شبق در ایام حج از مردم گرفته‌اند به گرفتاران و سيل زدگان تحويل دهند؟

اينكه مبالغ هنگفتی صرف تجمل مراقد امامان با موافقت يا سكوت مراجع مي‌شود ناشی از عدم رشد اجتماعی است.

 قرآن در مورد ابراهيم پيامبر می‌گويد: وَلَقَدْ آتَيْنَا إِبْرَاهِيمَ رُشْدَهُ (قدرت تصميم گيری صحيح)، خصوصاً در مورد مصالح اجتماعی را داشت، همچنین در اثبات رشد اجتماعی ‪‫ابراهيم همان بس که او هزاران سال پيش اذان و دعوت به حج سرزمین بدون سكنه مكه را ندا كرد و هزاران سال متوالی بعد از او میليون‌ها مردم به اذان ابراهيم لبيک گفته به حج ميروند، اما مراجع ما به‌قول مطهری بعد از مرگشان از ياد مردم فراموش مي‌شوند.

آيا صرف طلاكاری گنبدهای امامان با وجود اين همه فقر مردم نشانه عدم رشد اجتماعی رهبران دينی نيست؟

بدون شک اگر امام حسين زنده مي‌شد اين طلاهايی كه صرف گنبد و بارگاهش شده است را صرف سيل‌زدگان بيچاره مي‌كرد. اين وظيفه مراجع است كه رشد به‌خرج داده، جلو اسراف و تبذير در تجمل مراقد امامان را  بگيرند و صرف اين اموال را در جهت مصارف مهم توجيه كنند. بايد اين فرياد رسای قرآن به گوش مراجع رسانيد كه: أَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَشِيدٌ (آیا در میان شما یک مرد فهمیده، عقل ‏رس و آگاه وجود ندارد؟!)، واگر گوش ندادند بقول مرحوم بهشتی بايد در گوش آنان فرو كرد‪.

نصيحت اخير به مرجعيت اینکه صرف خمس برای حادثه ديدگان سيل اين فايده را برای نهاد مرجعيت دارد كه وقتی مردم مصرف صحيح  خمس را ببينند، آن‌گاه انگيزه پرداخت خمس را نيز پيدا مي‌كنند.