شب عيدِ ايرانيان در ميانه ترديدها و اميدها

زیتون- نازنین نامدار: ایرانیان تحتِ سیطره حسِ  «تردید» به سال نو نزدیک می‌شوند و احتمالا همین باعث شده در خرید مایحتاج شب عیدشان حداکثر احتیاط و محاسبات مالی را به خرج دهند. این نکته را با گشتی در بازار و گپ‌وگفت با اطرافیان می‌توان متوجه شد.

با این وجود ترافیک شهرهای بزرگ در شب عید به‌ویژه تهران همچنان خودنمایی می‌کند و اگر هر نمادی از نوروز و جنب‌وجوش‌های شب عید غایب باشد٬ این یکی کماکان پابرجاست. همین نکته نمایانگر تکاپوی مردم به‌منظور برپایی بساط شادی شب عید است که قاعدتا در هر خانواده‌ای بنا به توان مالی‌شان صورت می‌پذیرد.
پس از نوروز ۹۲ اين نخستين سالي است كه دو ماه پس از آغازش قرار است سرنوشت ریيس جمهور آينده ايران پس از يك دوره اميدواري به سياست تعامل با دنيا مشخص شود. خاصه آنكه اين بار اوباما رئيس جمهور آمريكا و اصلي ترين طرفِ قرارداد برجام نيست. همين امر بر ترديدها ميان شهروندان افزوده است.

هيچكس حتي كارشناسان سياسي و اقتصادي به جز در رجزخواني‌هاي انتخاباتي با قاطعيت از روندهاي سياسي سال آينده و وضعيت قيمت مسكن، نرخ دلار، تورم، ميزان بيكاري و… سخن نمي‌گويد. اين شرايط بر دامنه ترديدها نسبت به فضاي پيش رو كشور در ماههاي آينده افزوده است. در اين وضعيت به نظر مي‌رسد مردم نيز محتاط تر از قبل شب عيد خود را برگزار مي كنند.
اگر بخواهيم توصيف كوتاهي از وضعيت شب عيد امسال داشته باشيم مي شود گفت مردم همانند هميشه در بازارها حضور دارند اما همچون ساليان دور سبد خريدشان انباشته نيست. به عنوان نمونه فروشگاه‌هاي زنجيره‌اي به شدت شلوغ‌اند اما اگر مشتري هميشگي اين فروشگاه‌ها باشيد متوجه خواهيد شد كه در ماه‌هاي اخير و به‌خصوص اين روزها خريداراني كه در صف صندوق‌ها ايستاده‌اند سبدهاي‌شان همچون سال‌هاي گذشته پر نيست. همچنين وقتي به بازار تهران مي‌رسيد و به چهار راه گلوبندك نگاهي بياندازيد شمار زيادي از شهروندان را خواهيد ديد كه سعي دارند از لابه لاي ماشين ها خود را به آنطرف خيابان و بازار خريد برسانند.
در عين حال چهره ديگري از اوضاع معيشتي مردم همچنان عرض‌اندم مي‌كند؛ سرپرستان خانواده‌هايي كه به نفع ديگر اعضاي خانواده از نيازهاي خود همچون نو كردن پوشاك‌شان مي گذرند و يا كساني كه ميوه و آجيل را تنها به ميزان آبروداري در مقابل مهمانان تهيه كرده و ظرفش را از دسترس كودكانشان دور نگه مي‌دارند.

شاقول آينده‌نگري مردم
از اينها كه بگذيريم، روی کار آمدن دونالد ترامپ در ایالات متحده و ماجراجویی‌هایش در کنار در پیش بودنِ انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران و مبهم شدنِ سرنوشت توافق هسته‌ای باعث شده شهروندان به‌سختی بتوانند شرایط زندگی‌شان در سال آینده را پیش‌بینی کنند.
ماه‌های پایانی سال اخبار خوشایندی برای ایرانیان در بر نداشته است. از آوار پلاسکو تا گرد و خاکِ خورستان و سیل سیستان وقایعی بودند که قلب مردم را به درد آورده و در کنارش خسارات مالی و جانی بسیاری بر جای گذاشتند. در کنار این‌ها یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اقتصادی سال 95 تعویق حقوق کارگران و کارکنان کارخانجات و شرکت‌های خصوصی و نیمه دولتی و همچنین عدم پرداخت نزدیک به 6 ماه از حقوق معلمان حق‌التدریس بود. اگر تاخیر در پرداختی‌های بازنشستگان و تعطیلی شماری از کارخانه‌ها را نیز در نظر بگیریم می‌توان گفت که بخش قابل توجهی از شهروندان با تنگناهای مالی مواجه هستند.
بسیاری از مردم همچنان که با حضور در بازارهای شب عید سعی می‌کنند اقلام ضروری مورد نیازشان را تهیه کنند درباره مسائل سیاسی و اجتماعی نیز ابراز نظر می‌کنند. تا زمانی که دولت اوباما روی کار بود مردم قاطعانه‌تر می‌توانستند رفتارهای دولت آمریکا در قبال ایران را پیش‌بینی کنند اما از ترامپ هنوز شناخت دقیقی وجود ندارد. بیشتر او را شخصیتی تهاجمی می‌دانند که همچون دوران اوباما با ایران مدارا نخواهد کرد.
برخلاف تبليغات حكومتي٬ بسیاری از  مردم احساس مي‌كنند تغيير سياست هاي آمريكا با نان شب‌شان گره خورده است. اين را مي توان در مكالمه روزمره در تاكسي ها، اتوبوس ها و واگن هاي مترو متوجه شد.

دوقطبي مردم و نظام
جالب اينكه با وجود فضاي سرد انتخاباتي در جامعه٬ يك دوقطبي معنادار در كشور حاكم شده است. اغلب در نزديكي هر انتخاباتي مردم به اين فكر مي كنند كه آيا راي بدهند يا نه و اينكه اگر بخواهند راي بدهند نام كدام كانديدا را در برگ رايشان قيد كنند اما در هفته هاي اخير ماجرا به نحو محسوسي متفاوت است. در گفتگوهاي روزمره شهروندان بيش از هر چيز بحث بر سر اين است كه آيا «نظام» كانديدايي را براي رقابت با حسن روحاني به ميدان مي فرستد؟ آيا جمع بندي مسئولان ارشد جمهوري اسلامي تداوم رياست جمهوري روحاني خواهد بود و يا پايان گرفتن آن؟
در حقيقت با آنكه مقامات جمهوري اسلامي بر پرهيز از دوقطبي انتخاباتي تاكيد مي كنند غافل از اين نكته‌اند كه يك دوقطبي عميق ميان آنها و شهروندان شكل گرفته است.